Heb je een verkoudheid of keelpijn en voel je ineens dikke, pijnlijke bultjes in je hals? Dan heb je waarschijnlijk opgezette klieren. Dat is vervelend, maar meestal juist een teken dat je afweer zijn werk doet. In dit artikel lees je waar de lymfeklieren in je hals zitten, waarom ze opzwellen, wat je er zelf aan kunt doen en wanneer je beter naar de huisarts kunt gaan.
In het kort
- Lymfeklieren in de hals zwellen meestal op door een infectie in de buurt: verkoudheid, keelontsteking, oorontsteking, een ontstoken tand of een wondje.
- Normaal zijn lymfeklieren kleiner dan een centimeter en voel je ze nauwelijks.
- Na een infectie worden opgezette klieren meestal binnen twee tot vier weken weer kleiner.
- Ga naar de huisarts als een klier na vier weken niet kleiner is, hard en vast aanvoelt of blijft groeien.
- Let extra op bij klieren boven het sleutelbeen, en bij koorts, nachtzweten of afvallen zonder reden.
Waar zitten de lymfeklieren in je hals?
Je hebt honderden lymfeklieren in je lichaam. Ze zitten vooral in groepjes: in de oksels, in de liezen en in de hals. In je hals zitten ze op verschillende plekken:
- onder je kaak en onder je kin;
- langs de grote halsspier aan de zijkant van je nek;
- achter je oren en op je achterhoofd;
- boven je sleutelbeen.
Lymfeklieren zijn kleine, boonvormige knooppunten in het lymfestelsel. Door de lymfevaten stroomt helder vocht uit je weefsels naar de klieren. Daar worden bacteriën, virussen en afvalstoffen opgevangen door witte bloedcellen. Zo helpen de klieren om een infectie op één plek te houden. Meer achtergrond over dit systeem lees je bij de Energieke Vrouwen Academie over lymfeklieren.
Waarom zwellen klieren op?
Als er in de buurt van een lymfeklier een infectie is, gaan de witte bloedcellen in die klier zich vermenigvuldigen. De klier wordt dan groter en kan warm en gevoelig aanvoelen. Bij een keelontsteking voel je daarom vaak dikke klieren onder je kaak. Bij een wondje op je hoofdhuid kunnen juist de klieren achter je oor of op je achterhoofd opzetten. Daarover lees je meer in ons artikel over een bult achter het oor.
Kinderen hebben vaker opgezette klieren dan volwassenen. Hun afweer komt nog veel nieuwe ziekteverwekkers tegen. Bij meer dan de helft van de schoolkinderen kun je wel ergens in de hals een klier van een centimeter of meer voelen, zonder dat er iets ernstigs aan de hand is.
Oorzaken van opgezette klieren in de hals
| Oorzaak | Typische kenmerken |
|---|---|
| Verkoudheid of griep | Klieren aan beide kanten, licht gevoelig, verdwijnen na de verkoudheid |
| Keelontsteking | Pijnlijke klieren onder de kaak, keelpijn, soms koorts |
| Ziekte van Pfeiffer | Veel opgezette klieren in de hals, keelpijn, erg moe, kan weken duren |
| Oor- of tandontsteking | Klier aan één kant, dicht bij de ontstoken plek |
| Wondje of ontsteking op de huid | Klier in de buurt van de wond, bijvoorbeeld achter het oor |
| Kattenkrabziekte | Opgezette klier na een krab of beet van een kat |
| Een bultje dat geen klier is | Een talgcyste, vetbultje, halscyste of een opgezette speekselklier |
In een klein deel van de gevallen zit er iets ernstigers achter, zoals een lymfeklierkanker of een uitzaaiing van een tumor in het hoofd-halsgebied. Dat is zeldzaam, maar het is wel de reden dat de huisarts een klier die niet kleiner wordt graag even bekijkt.
Wanneer naar de huisarts?
Meestal hoef je niets te doen. Neem wel contact op met de huisarts als:
- een klier na vier weken niet kleiner is geworden of nog steeds groeit;
- een klier groter is dan ongeveer een centimeter en hard, vast of niet beweeglijk aanvoelt;
- een klier niet pijnlijk is, maar wel langzaam groter wordt;
- je een opgezette klier boven je sleutelbeen voelt;
- je ook langer koorts hebt, ’s nachts erg zweet of zonder reden afvalt;
- je moeite krijgt met slikken of ademen. Bel dan dezelfde dag.
Huisartsen houden bij een losse, opgezette klier zonder alarmsignalen vaak drie tot vier weken aan om af te wachten of hij vanzelf kleiner wordt. Rook je, drink je veel alcohol of ben je wat ouder, dan wordt er vaak sneller verder gekeken.
Wat kun je zelf doen?
Een opgezette klier door een infectie gaat vanzelf over als je lichaam de infectie heeft opgeruimd. Je kunt wel zorgen dat je je wat prettiger voelt:
- Neem bij pijn of koorts paracetamol. Geef kinderen geen aspirine.
- Drink genoeg en neem rust als je ziek bent.
- Een warm of koud kompres op de klier kan de pijn verzachten.
- Druk of masseer niet hard op de klier.
Gezond eten, genoeg slapen en bewegen helpen je afweer in het algemeen. Wil je daar meer mee doen, dan vind je tips bij Thuisarts over gezond bewegen en bij Optimale Gezondheid over goed voor je lichaam zorgen. Knoflook en vitamines worden vaak genoemd als middel tegen opgezette klieren, maar dat ze een opgezette klier sneller laten slinken, is niet aangetoond.
Heb je ook last van witte puntjes achterin je keel? Lees dan wat witte bolletjes in je keel kunnen betekenen. En voel je je tong tintelen, dan kun je meer lezen over een tintelende tong.
Veelgestelde vragen
Hoe lang blijven opgezette klieren dik?
Na een infectie worden opgezette klieren meestal binnen twee tot vier weken weer kleiner. Bij de ziekte van Pfeiffer kan het langer duren.
Hoe groot is een normale lymfeklier in de hals?
Normaal is een lymfeklier kleiner dan een centimeter. Bij kinderen voel je vaak wat grotere klieren zonder dat er iets aan de hand is.
Wanneer is een opgezette klier verdacht?
Als hij na vier weken niet kleiner wordt, groter is dan een centimeter en hard of vast aanvoelt, pijnloos blijft groeien, boven het sleutelbeen zit, of als je ook koorts, nachtzweten of gewichtsverlies hebt. Ga dan naar de huisarts.
Wat helpt tegen pijnlijke opgezette klieren?
Paracetamol, rust, genoeg drinken en eventueel een warm of koud kompres. De klier wordt vanzelf kleiner als de infectie over is.
Kun je opgezette klieren krijgen van stress?
Stress zelf laat lymfeklieren niet opzwellen. Wel kun je bij veel stress vatbaarder zijn voor infecties, en die kunnen weer opgezette klieren geven.
Over de auteur
