Bult achter oor: oorzaken van een knobbel of bultje achter je oor

Voel je ineens een bultje achter je oor? Dan schrik je daar misschien van. Gelukkig is een bult, bobbel of knobbel achter het oor bijna altijd onschuldig. Meestal gaat het om een opgezette lymfeklier door een verkoudheid of om een talgcyste. In dit artikel lees je wat de meest voorkomende oorzaken zijn, hoe je ze van elkaar onderscheidt en wanneer je beter even naar de huisarts kunt gaan.

In het kort

De meest voorkomende oorzaak is een opgezette lymfeklier, vaak door een verkoudheid, keelontsteking of een wondje op de hoofdhuid.
Een zacht, beweeglijk bultje dat geen pijn doet, is vaak een talgcyste (atheroomcyste) of een vetbultje.
Pijn, roodheid en koorts achter het oor kunnen wijzen op een ontsteking, zoals een abces of mastoïditis.
Ga naar de huisarts als de bult na vier weken niet kleiner wordt, hard aanvoelt of blijft groeien.
Ga direct naar de huisarts bij hoge koorts, een oor dat van het hoofd af gaat staan of veel pijn achter het oor.

Welke oorzaken heeft een bult achter het oor?

Een bultje achter je oor kan verschillende oorzaken hebben. Hieronder vind je de meest voorkomende op een rij, met de kenmerken waaraan je ze vaak herkent.

Oorzaak	Hoe voelt het?	Wat kun je doen?
Opgezette lymfeklier	Klein, rond, soms wat gevoelig, ontstaat tijdens of na een infectie	Afwachten; wordt meestal binnen een paar weken kleiner
Talgcyste (atheroom)	Zacht tot stevig, beweeglijk, meestal pijnloos	Niets, tenzij hij ontsteekt of je hem wilt laten verwijderen
Vetbultje (lipoom)	Zacht, rubberachtig, groeit heel langzaam	Niets; verwijderen kan als hij hindert
Puistje of ontstoken haarzakje	Rood, pijnlijk, soms met een wit kopje	Schoonhouden, niet knijpen
Abces	Warm, rood, pijnlijk, wordt groter	Naar de huisarts
Mastoïditis	Pijnlijke zwelling op het bot achter het oor, koorts, oor staat af	Direct naar de huisarts

Opgezette lymfeklieren

Lymfeklieren zijn kleine boontjes die verspreid door je lichaam zitten, ook achter je oren en in je nek. Je hebt er honderden. Ze filteren het lymfevocht en bevatten veel witte bloedcellen, die ziekteverwekkers opruimen. Heb je een infectie in de buurt, zoals een verkoudheid, een keel- of oorontsteking of een wondje op je hoofdhuid, dan gaan die cellen aan het werk. De klier zwelt dan op en kan wat gevoelig zijn.

Een opgezette klier is dus vaak een teken dat je afweer zijn werk doet. Als de infectie over is, wordt de klier binnen een paar weken weer kleiner. Ook sommige virusinfecties geven opgezette klieren achter de oren en in de nek, zoals de ziekte van Pfeiffer en rodehond. Lees meer over opgezette klieren in de hals en wat je eraan kunt doen.

Talgcyste of atheroomcyste

Een talgcyste ontstaat als de afvoer van een talgklier of haarzakje verstopt raakt. Er hoopt zich dan talg op onder de huid. Je voelt een rond, beweeglijk bultje dat meestal geen pijn doet. Talgcystes zitten vaak op het hoofd, in de nek, achter de oren en op de rug. Ze zijn onschuldig en hoeven niet behandeld te worden. Vind je de bult storend of ontsteekt hij vaker, dan kan de huisarts hem onder plaatselijke verdoving weghalen.

Vetbultje (lipoom)

Een lipoom is een goedaardig bultje van vetweefsel. Het voelt zacht en wat rubberachtig aan, je kunt het onder de huid heen en weer bewegen en het groeit heel langzaam. Ook een lipoom is onschuldig.

Abces

Een abces is een holte vol pus, meestal door een bacteriële infectie. Het kan ontstaan uit een ontstoken haarzakje of talgcyste. De plek wordt rood, warm, dik en pijnlijk. Een abces gaat vaak niet vanzelf over. De huisarts kan het openmaken zodat de pus eruit kan, soms met antibiotica erbij.

Oorontsteking en mastoïditis

Bij een middenoorontsteking kan het gebied rond en achter het oor gevoelig en wat gezwollen zijn. Achter je oor zit een uitstekend stukje bot, het tepelvormig uitsteeksel van het slaapbeen (processus mastoideus). Daarin zitten kleine luchtholtes. Als een middenoorontsteking zich daarnaartoe uitbreidt, heet dat mastoïditis. Je ziet en voelt dan een pijnlijke, rode zwelling achter het oor, vaak met koorts. Het oor kan van het hoofd af gaan staan.

Mastoïditis komt sinds er antibiotica zijn niet vaak meer voor, en dan vooral bij jonge kinderen. Het is wel een aandoening die snel behandeld moet worden. Twijfel je, bel dan dezelfde dag de huisarts.

Wanneer naar de huisarts?

De meeste bulten achter het oor kun je een paar weken aankijken. Neem wel contact op met de huisarts als:

de bult na vier weken niet kleiner is geworden of juist groeit;
de bult groter is dan ongeveer een centimeter en hard of vast aanvoelt;
de bult niet pijnlijk is, maar wel langzaam groter wordt;
je daarnaast koorts houdt, ’s nachts erg zweet of zonder reden afvalt;
de plek rood, warm en heel pijnlijk wordt, of je oor van je hoofd af gaat staan.

Bij kinderen zijn bultjes in de hals en achter de oren heel gewoon, omdat hun afweer nog volop leert. Ook daar geldt: groeit een bult langer dan vier weken door, laat er dan naar kijken. Meer hierover lees je bij Gezondheid en Wetenschap over knobbeltjes in de nek bij kinderen.

Wat kun je zelf doen?

Heb je een gevoelige, opgezette klier door een verkoudheid, dan kun je weinig anders doen dan rustig afwachten. Bij pijn kan paracetamol helpen. Ga niet aan een bultje drukken of knijpen, want dan kan het juist gaan ontsteken. Houd de huid achter je oren schoon en droog, vooral als je een bril, oordopjes of een koptelefoon draagt die daar schuren.

Heb je ook last van bultjes in je mond of keel? Lees dan wat witte bolletjes in je keel kunnen betekenen.

Veelgestelde vragen

Is een bult achter je oor gevaarlijk?

Bijna nooit. Meestal gaat het om een opgezette lymfeklier door een infectie of om een talgcyste. Laat een bult wel controleren als hij na vier weken niet kleiner wordt, hard aanvoelt of blijft groeien.

Waarom heb ik een harde knobbel achter mijn oor?

Een harde knobbel achter het oor kan een opgezette lymfeklier zijn, maar je voelt daar ook gewoon het uitstekende stukje bot van je schedel. Voelt de knobbel nieuw, hard en vast aan en wordt hij niet kleiner, ga dan naar de huisarts.

Hoe lang blijft een opgezette klier achter het oor dik?

Meestal wordt een opgezette klier binnen twee tot vier weken weer kleiner, nadat de infectie over is.

Wat is het verschil tussen een talgcyste en een opgezette klier?

Een talgcyste zit vlak onder de huid, voelt beweeglijk aan en blijft vaak lang hetzelfde. Een opgezette klier ontstaat meestal tijdens of na een infectie en wordt daarna vanzelf weer kleiner.