Foto: Pexels
Pragmatisch is zo’n woord dat je overal tegenkomt: in vacatures, in vergaderingen en in nieuwsberichten over politiek. Iemand is “lekker pragmatisch”, een probleem vraagt om “een pragmatische oplossing”. Maar wat bedoelen mensen daar precies mee? En is het eigenlijk een compliment? Hieronder lees je wat pragmatisch betekent, hoe je het gebruikt en welke woorden je er ook voor kunt zeggen.
In het kort
- Pragmatisch betekent gericht op de praktijk en op wat werkt, niet op theorie of principes.
- Een pragmatisch iemand zoekt een oplossing die haalbaar is, ook als die niet perfect is.
- In een vacature betekent “pragmatisch” dat je zaken aanpakt, knopen doorhakt en niet blijft hangen in details.
- Het woord komt van het Griekse pragma, dat “handeling” of “zaak” betekent.
- Synoniemen zijn onder meer praktisch, zakelijk, nuchter, realistisch en doelgericht.
Wat betekent pragmatisch?
Pragmatisch (bijvoeglijk naamwoord) betekent dat je je richt op de praktische kant van een zaak. Je kijkt vooral naar wat haalbaar is en wat een goed resultaat oplevert. Hoe het in theorie zou moeten, of wat het mooiste of meest principiële antwoord is, vind je minder belangrijk.
Een pragmatische aanpak is dus een aanpak die werkt in de echte wereld. Stel dat je verbouwing uitloopt en de keuken pas over drie weken klaar is. Een pragmatische oplossing is dan een tijdelijke kookplaat in de woonkamer, in plaats van drie weken bij de afhaalchinees te bestellen of te mopperen dat het zo niet hoort.
Het woord gaat terug op het Griekse pragma (handeling, zaak) en pragmatikos (bedreven in zaken). Via het Latijn en het Frans kwam het in het Nederlands terecht.
Pragmatisch in een zin
Een paar voorbeelden van hoe je het woord gebruikt:
- We hebben geen tijd voor een nieuw systeem, dus we kiezen voor een pragmatische oplossing met een gedeelde spreadsheet.
- Mijn moeder is heel pragmatisch: als iets kapot is, repareert ze het met wat ze in huis heeft.
- De burgemeester koos een pragmatische koers en liet het oude besluit voorlopig staan.
- Laten we dit pragmatisch aanpakken en eerst doen wat het meeste oplevert.
Het bijbehorende zelfstandig naamwoord is pragmatisme. Iemand die zo denkt, noem je een pragmaticus (meervoud: pragmatici).
Pragmatisch in een vacature
In vacatures staat pragmatisch vaak in het rijtje met gewenste eigenschappen. Bijvoorbeeld:
- “Je bent pragmatisch ingesteld en houdt van aanpakken.”
- “Wij zoeken een pragmatische projectleider die overzicht houdt en knopen doorhakt.”
- “Je werkt pragmatisch en resultaatgericht.”
De werkgever bedoelt dat je praktisch bent en dat je dingen voor elkaar krijgt. Je hoeft niet eerst alles tot in de puntjes uit te zoeken voordat je begint. Je zoekt een werkbare oplossing, stemt kort af en gaat aan de slag. Vaak staat het naast woorden als hands-on, resultaatgericht en daadkrachtig.
Pragmatisch in je motivatiebrief
Wil je laten zien dat je pragmatisch bent, geef dan een voorbeeld. Vertel over een situatie waarin het plan niet doorging en jij met een snelle, werkbare oplossing kwam. Dat zegt meer dan “ik ben pragmatisch” alleen. Lees ook wat werkgevers bedoelen met affiniteit in een vacature.
Is pragmatisch een compliment?
Meestal wel. Pragmatisch klinkt positief: je bent nuchter, praktisch en laat je niet tegenhouden door kleinigheden. Toch kan het ook een minder vleiende bijklank hebben. Wie té pragmatisch is, laat soms principes of afspraken los zodra die even niet uitkomen. In de politiek wordt pragmatisme daarom soms gezien als een gebrek aan visie of zelfs als draaien.
Het verschil zit in de balans. Pragmatisch zijn betekent niet dat alles mag, maar dat je binnen de grenzen van wat redelijk is zoekt naar wat het beste werkt.
Pragmatisme en pragmatiek: twee verwante begrippen
Buiten het dagelijks taalgebruik kom je twee verwante woorden tegen:
| Begrip | Betekenis |
|---|---|
| Pragmatisme (filosofie) | Een stroming uit de Verenigde Staten, eind negentiende eeuw, met denkers als Charles Peirce, William James en John Dewey. Het idee: of een idee klopt, toets je aan de praktische gevolgen ervan. |
| Pragmatiek (taalkunde) | Het onderzoek naar hoe mensen taal gebruiken in een bepaalde situatie. “Het is koud hier” kan bijvoorbeeld betekenen: doe het raam eens dicht. |
Synoniemen voor pragmatisch
Wil je niet steeds hetzelfde woord gebruiken? Deze woorden betekenen ongeveer hetzelfde:
- praktisch
- zakelijk
- nuchter
- realistisch
- doelgericht
- resultaatgericht
- doortastend
Het tegenovergestelde van pragmatisch is bijvoorbeeld idealistisch, principieel, theoretisch of dogmatisch.
Veelgestelde vragen
Wat betekent pragmatisch?
Pragmatisch betekent dat je je richt op de praktijk en op wat werkt, in plaats van op theorie of principes.
Wat is een pragmatische oplossing?
Een oplossing die snel en haalbaar is en het probleem in de praktijk verhelpt, ook al is ze niet perfect.
Wat bedoelen ze met pragmatisch in een vacature?
Dat je praktisch bent ingesteld, knopen kunt doorhakken en dingen voor elkaar krijgt zonder te blijven hangen in details.
Wat is een ander woord voor pragmatisch?
Je kunt ook praktisch, zakelijk, nuchter, realistisch of doelgericht zeggen.
Wat is het tegenovergestelde van pragmatisch?
Idealistisch, principieel, theoretisch of dogmatisch.
Over de auteur
