Foto: Pexels
“Je moet wat assertiever worden.” Misschien heb je het weleens gehoord van een leidinggevende, een vriend of je ouders. Het klinkt als goed advies, maar wat houdt het eigenlijk in? Assertief zijn wordt vaak verward met brutaal of bazig zijn, terwijl het iets heel anders betekent. Hieronder lees je wat assertief betekent, hoe het eruitziet in de praktijk en welke woorden je er ook voor kunt gebruiken.
In het kort
- Assertief betekent dat je voor jezelf opkomt, op een rustige en respectvolle manier.
- Je zegt duidelijk wat je wilt, denkt of voelt, zonder de ander aan te vallen of te kleineren.
- Assertief zit tussen passief (alles over je heen laten komen) en agressief (je zin doordrukken ten koste van een ander).
- Het woord komt via het Engelse assertive van het Latijnse asserere, “beweren” of “voor iets opkomen”.
- Synoniemen zijn onder meer zelfverzekerd, mondig, weerbaar en standvastig.
Wat betekent assertief?
Assertief (bijvoeglijk naamwoord) betekent dat je opkomt voor je eigen mening, wensen en grenzen, en dat op een duidelijke maar respectvolle manier doet. Je neemt jezelf serieus, maar de ander ook. Het zelfstandig naamwoord is assertiviteit.
Een assertief iemand kan bijvoorbeeld “nee” zeggen zonder zich schuldig te voelen, kritiek geven zonder te kwetsen en kritiek ontvangen zonder meteen in de verdediging te schieten. Het gaat dus niet om hard praten of altijd gelijk krijgen, maar om eerlijk en open communiceren.
Assertief, passief of agressief?
Het helpt om assertief gedrag naast twee andere stijlen te zetten. Stel: een collega vraagt voor de derde keer deze week of jij zijn dienst wilt overnemen.
| Stijl | Reactie | Wat er gebeurt |
|---|---|---|
| Passief | “Eh, ja, prima hoor.” | Je zegt ja terwijl je nee bedoelt en loopt met frustratie rond. |
| Agressief | “Regel je zaken nou eens zelf!” | Je komt voor jezelf op, maar de ander voelt zich aangevallen. |
| Assertief | “Deze keer kan ik niet. Ik heb deze week al twee keer gewisseld en wil mijn vrije avond houden.” | Je bent duidelijk, eerlijk en blijft vriendelijk. |
Assertief in een zin
- Ze reageerde assertief toen haar idee in de vergadering werd weggewuifd.
- Door een cursus heb ik geleerd assertiever te zijn tegenover klanten.
- Het is niet onbeleefd om assertief een grens aan te geven.
- Hij is assertief, maar nooit onaardig.
Hoe word je assertiever?
Assertiviteit is voor veel mensen geen aangeboren eigenschap. Het goede nieuws: je kunt het oefenen. Een paar handvatten:
- Gebruik ik-boodschappen. Zeg “ik merk dat ik gestrest raak als de planning op het laatste moment verandert” in plaats van “jij verpest altijd de planning”.
- Zeg het kort en duidelijk. Een nee hoeft geen lange uitleg met tien excuses.
- Let op je lichaamstaal. Kijk de ander aan, praat rustig en sta of zit rechtop.
- Begin klein. Oefen bijvoorbeeld door in een restaurant te melden dat je gerecht koud is.
- Erken de ander. “Ik snap dat het lastig is voor je, en toch kan ik het niet doen” houdt het gesprek prettig.
Lukt het alleen niet goed, dan bieden veel coaches, opleidingsinstituten en ook sommige werkgevers een assertiviteitstraining aan.
Assertief in een vacature
In vacatures zie je assertief vooral bij functies waarin je met veel mensen te maken hebt, zoals in de verkoop, de zorg, de klantenservice of het onderwijs. Denk aan:
- “Je bent communicatief sterk en assertief.”
- “Wij zoeken een assertieve teamleider die ook lastige gesprekken aangaat.”
De werkgever bedoelt dat je je mening durft te geven, afspraken bewaakt en niet dichtklapt als het spannend wordt. In je motivatiebrief kun je dit laten zien met een voorbeeld van een gesprek waarin je op een nette manier een grens aangaf. Benieuwd naar meer woorden uit vacatures? Lees ook wat affiniteit betekent.
Synoniemen voor assertief
- zelfverzekerd
- mondig
- weerbaar
- standvastig
- zelfbewust
- voor jezelf opkomend
Let op: woorden als brutaal, dominant of agressief zijn géén synoniemen. Het tegenovergestelde van assertief is eerder passief, onzeker, volgzaam of onderdanig.
Veelgestelde vragen
Wat betekent assertief?
Assertief betekent dat je voor jezelf opkomt en duidelijk zegt wat je wilt of vindt, op een respectvolle manier.
Is assertief hetzelfde als brutaal?
Nee. Brutaal of agressief gedrag gaat ten koste van de ander. Assertief gedrag houdt rekening met jezelf én met de ander.
Wat is assertiviteit?
Assertiviteit is het zelfstandig naamwoord bij assertief: het vermogen om voor jezelf op te komen zonder de ander te kwetsen.
Wat is een ander woord voor assertief?
Je kunt ook zelfverzekerd, mondig, weerbaar of standvastig zeggen.
Kun je assertiviteit leren?
Ja. Met oefening, bijvoorbeeld door ik-boodschappen te gebruiken en vaker duidelijk nee te zeggen, word je stap voor stap assertiever. Een training kan daarbij helpen.
Over de auteur
