Was Turkije betrokken bij de bomaanslag in Bangkok?

Afgelopen zomervakantie bezocht ik “het land van de glimlach”: Thailand. Tot mijn grote schrik werd de hoofdstad Bangkok tweemaal getroffen door een terroristische aanslag. Godzijdank was ik op het moment van de aanslagen niet aanwezig in de hoofdstad. Toen ik enkele dagen later langs de rampplek reed, liet dat een grote indruk op mij achter. Door de kracht van de explosie waren alle ramen van de naastgelegen gebouwen eruit geblazen. Toch was ik verbaasd om het feit dat het alweer zo druk was op de plaats des onheils; de Thai’s waren alweer druk bezig met reparatiewerkzaamheden. Met de recente arrestaties van de vermeende verdachten komt de onvermijdelijke vraag naar voren: Wie is er verantwoordelijk voor deze gruwelijke aanslag waarbij 20 onschuldige mensen het leven lieten?

Gissen naar antwoorden

Ondanks het feit dat Thailand een relatief veilige bestemming voor toeristen is, is er al langere tijd sprake van politieke instabiliteit. Sinds 1932 zijn er maar liefst 11 staatsgrepen uitgevoerd, waarvan de laatste plaatsvond in 2014. Feitelijk wordt Thailand dus door het leger bestuurd. In de directe nasleep van de aanslag viel de verdenking al snel op aanhangers van Thaksin Shinawatra. De voormalig premier werd in 2006 afgezet na een coup waardoor zijn volgelingen op wraak berust zouden zijn.

Volgens een andere theorie zouden radicale moslims uit Zuid-Thailand achter de aanslagen zitten. Aldaar strijden terroristische groeperingen al sinds 1960 voor een eigen staat. In dit deel van Thailand vinden dan ook met regelmaat aanslagen plaats op militaire doelwitten. Toch meldden de Thaise autoriteiten al snel dat de separatistische moslims niet achter de aanslag zouden zitten. Het type bom dat bij de aanslag werd gebruikt zou namelijk van alternatieve en professionelere makelij zijn.

Het doelwit van de aanslag, de Erawan-tempel, was een hindoeïstische heilige plaats. Het heiligdom wordt dagelijks door duizenden toeristen evenals Thai bezocht. Thailand, een zeer religieus en spiritueel land, garandeert vrijheid van religie voor haar burgers. Thaise mensen hebben een diep respect voor religie. De overwegend boeddhistische Thai zouden het niet in hun hoofd halen een heiligdom te beschadigen. Dat er uitgerekend een hindoeïstisch altaar doelwit werd van een bomaanslag is daarom uiterst ongewoon.

Een ander opvallend aspect is de samenstelling van de dodelijke slachtoffers. Naast Thai kwamen er toeristen uit Maleisië, China, Hongkong, Indonesië en Singapore om het leven. Hoewel het op het eerste gezicht een diverse mix van nationaliteiten lijkt, waren alle slachtoffers ,met uitzondering van de Thai, etnisch Chinees. Het is duidelijk dat de daders doelbewust Chinezen tot slachtoffer wilden maken.

Op 30 augustus kwam er meer duidelijkheid toen er in een buitenwijk van Bangkok een verdachte werd gearresteerd. Hoewel de verdachte tot nu toe gezwegen heeft, werd er in zijn appartement een stapel (valse) Turkse paspoorten aangetroffen. Het lijkt er sterk op dat er sprake is van een internationaal opererend netwerk. Hierdoor is het niet aannemelijk dat de aanslag uitgevoerd is door aanhangers van Shinawatra of moslimrebellen uit het zuiden.

Oeigoeren

In 2014 werden er enkele honderden rondzwervende Oeigoeren onderschept door de Thaise politie. Ze waren Thailand illegaal binnengekomen en hadden rondgedwaald in buurlanden zoals Vietnam en Laos. De Turkse regering bood al vrij snel aan de Oeigoeren op te vangen op Turks grondgebied. Tegelijkertijd eiste de Chinese overheid dat de Oeigoeren gerepatrieerd zouden worden.

De Oeigoeren zijn een van oorsprong Turks volk dat woonachtig is in de West-Chinese regio Xinjiang. De Chinezen proberen de islamitische Oeigoeren te assimileren, wat niet zonder slag of stoot gaat. Zo is er regelmatig sprake van rellen, massa-arrestaties en zelfs terroristische aanslagen. Turkije, dat de Oeigoeren als broedervolk beschouwt, vindt dat China het volk onderdrukt. China beschuldigt op haar beurt Turkije ervan steun te verlenen aan separatistische Oeigoerse bewegingen.

Ondertussen stond de Thaise regering voor een dilemma. Moest het gehoor geven aan de Chinese of Turkse wensen? De Oeigoeren in Thailand laten blijven was geen optie. Volgens Prayuth Chan-ocha, leider van de staatsgreep van 2014, zouden de Oeigoeren “fokken als konijnen” als zij nog langer in Thailand zouden verblijven.

De Thaise overheid besloot vervolgens beide groepen tevreden te stellen. Het werd 180 Oeigoeren toegestaan naar Turkije te vliegen. De overige 109 werden gerepatrieerd naar China, dit tot grote woede van de Verenigde Naties evenals Turkije. In juli braken er rellen uit bij het Thaise consulaat in Ankara, toen pro-Oeigoerse groepen evenals Turkse ultranationalisten het gebouw probeerden te bestormen.

Daar bleef het niet bij. In dezelfde maand werden er in Istanbul grootschalige demonstraties gehouden nabij het Topkapi-paleis, een bekende toeristische trekpleister. Hierbij werden Chinese vlaggen verbrand en onder begeleiding van “Allahu Akbar”-kreten Koreaanse toeristen aangevallen. Dat Koreanen niets te maken hebben met Chinese aangelegenheden doet er niet toe: iedereen met een Aziatisch uiterlijk zou wel eens een Chinees kunnen zijn en is daarom een legitiem doelwit. Ook een Chinees restaurant in het centrum van de stad werd aangevallen, ondanks het feit dat de zaak een Turkse eigenaar en Oeigoers personeel had. Dit onderschrijft maar weer eens de onnozelheid van de Turkse demonstranten.

Grijze Wolven

De aanvallen op Thai, Chinezen en Koreanen in Turkije werden georkestreerd door een organisatie genaamd Bozkurtlar, oftewel “Grijze Wolven”. De Grijze Wolven worden omschreven als een extreemrechtse Turkse groepering. De groep benadrukt het belang van de Turkse identiteit evenals de soennitische islam.

De Grijze Wolven kennen een gewelddadige geschiedenis. In de jaren ‘60 en ‘70 was de groep betrokken bij een reeks bloedige aanslagen op linkse studenten, christenen en Koerden. In 1981 pleegde Grijze Wolven-lid Mehmet Ali Ağca een mislukte moordaanslag op paus Johannes Paulus II. Verder hebben duizenden Grijze Wolven deelgenomen aan verschillende gewapende conflicten:

1974: Grijze Wolven nemen deel aan de invasie van Cyprus en bevechten de Grieks-Cyprioten. Ook in de jaren na de invasie maakte de groep zich schuldig aan geweld tegen Grieks-Cyprioten, volgens verscheidene bronnen met steun van de Turkse overheid.

1988-1994: Grijze Wolven vechten aan Azerbeidzjaanse zijde tegen de Armenen tijdens de oorlog van Nagorno-Karabakh.

1994-1996/1999-2000: Grijze Wolven sluiten zich aan in de strijd tegen het Russische leger gedurende de Eerste- en Tweede Tsjetsjeense oorlog.

Naast gewapende conflicten was de groep tevens betrokken bij een staatsgreep in Azerbeidzjan. Aldaar probeerde de Grijze Wolven het regime van Heydar Aliyev omver te werpen, wat overigens mislukte. Na de coup werd de organisatie verbannen uit het land en op de lijst van terroristische organisaties geplaatst. Kazachstan volgde dit voorbeeld in 2005.

Volgens Anthony Davis, een veiligheidsspecialist werkzaam voor IHS-Jane, zijn er sterke aanwijzingen dat de Grijze Wolven verantwoordelijk zijn voor de aanslag in Bangkok. Davis beweert dat de Turkse nationalisten, waaronder de Grijze Wolven, woedend waren nadat de Thaise regering een deel van de Oeigoeren uitleverde aan de Chinese autoriteiten. Ook zouden er sterke banden bestaan tussen Turkse nationalisten en de Oeigoerse separatistische beweging in Xinjiang, een regio die ook wel bekend is onder de naam “Oost-Turkestan”. Zoals eerder vermeld werden er Turkse paspoorten aangetroffen bij een van de (vermeende) daders van de aanslag in Bangkok. Door middel van een aanslag in de Thaise hoofdstad op (overwegend) Chinese toeristen kon er wraak genomen worden op zowel Thailand als China.

Ook voor ons is de situatie relevant. In Europa hebben we het voorbeeld van Azerbeidjaan en Kazachstan niet opgevolgd door de Grijze Wolven te verbieden. Alleen al in Duitsland hebben de Grijze Wolven en geaffilieerde organisaties meer dan 10.000 leden. Verder bestaan er tevens afdelingen in Nederland, België en Frankrijk. Wat voor invloed hebben dergelijke groepen op de Turkse diaspora in West-Europa? En waarom horen we hier nooit wat over?

De relaties tussen Ankara en Peking zijn flink onder druk komen te staan. Turkije heeft grote aspiraties en interfereert steeds vaker op het wereldtoneel. Daarnaast heeft de Oeigoerse regio Xinjiang de potentie om een nieuwe brandhaard te worden. Ook wordt het interessant om te zien hoe de Thaise militaire junta zal reageren. Het regime moet maatregelen nemen, als men de vitale toeristische sector van het land veilig wil stellen.

Reacties

Bart Bohemen

De heer Bohemen heeft een uitgebreide kennis op het gebied van sociale vraagstukken en verwerkt deze dan ook nauwkeurig in zijn publicaties. Zijn vakgebied omvat onder meer socio-economische en demografische ontwikkelingen in Europees verband.