Hoe vrijhandelsverdragen leiden tot een machtsovername

De vrije markt is onlosmakelijk verbonden met de moderne wereldeconomie. In de westerse wereld wordt de vrije markt als vanzelfsprekend beschouwd. Het is een belangrijke peiler van intergouvernementele samenwerkingsverbanden zoals de Europese Unie (EU) en de Wereldhandelsorganisatie. Aan vrije handel worden allerlei voordelen toegekend, denk hierbij aan lage prijzen, het stimuleren van innovatie en de creatie van banen. Ondanks alle voordelen kunnen nieuwe vrijhandelsverdragen, zoals CETA en TTIP, op forse tegenstand rekenen. Het wordt dus tijd om de effecten en nadelen van vrijhandelsverdragen onder de loep te nemen.

Verdwenen werkgelegenheid
Op het eerste gezicht klinkt de term ‘vrijhandel’ onschuldig. Toch hebben vrijhandelsverdragen een grote invloed op de economie. De verdragen zorgen ervoor dat handelsbelemmeringen komen te vervallen. Dit heeft als gevolg dat soevereine staten niet langer protectionistische maatregelen kunnen invoeren om de eigen bedrijven in bescherming te nemen. Logischerwijs wordt de invloed van multinationale corporaties hierdoor vergroot.

Vrije handel is sterk vervlochten met processen als offshoring. Dit betekent dat er één of meer bedrijfsactiviteiten worden uitbesteed aan het buitenland. De voornaamste reden hiervoor is natuurlijk kostenbesparing. Offshoring is een bepalend kenmerk voor de westerse economieën van de 21e eeuw.

Het uitbesteden van werk aan het buitenland heeft er toe geleid dat er talloze banen verloren zijn gegaan. Aanvankelijk waren het vooral mensen uit de lagere sociaaleconomische klassen werkzaam in de productiesector die hier de dupe van werden. Tegenwoordig verdwijnen er veel banen uit de IT-sector naar landen als India. In het jaar 2016 zullen er in Europa en Noord-Amerika maar liefst 54% van de banen uit de IT-sector verdwenen zijn. Ook andere sectoren uit de zakelijke dienstverlening worden hard getroffen, het betreft Financiën en Accounting (42%), Inkoop (36%) en Human Resources (33%).

De EU heeft een belangrijke rol gespeeld in het reduceren van handelsbarrières binnen Europa. Hierdoor zijn veel Nederlandse banen naar andere EU-lidstaten verdwenen. Veel bedrijven kiezen er momenteel voor een deel van de bedrijfsactiviteiten uit te besteden aan landen in Oost-Europa. Aldaar is de beroepsbevolking relatief hoog opgeleid, maar liggen de lonen aanzienlijk lager dan in Nederland. Calvé, een merk dat wordt beschouwd als typisch Nederlands, wordt tegenwoordig geproduceerd in landen als Spanje en Tsjechië. Wederom is het de Nederlandse werknemer die wordt benadeeld.

In de Verenigde Staten speelt zich een soortgelijk scenario af. Dit kunnen we afleiden aan de vrijhandelsverdragen die de VS in het verleden hebben ondertekend. In 1993 beloofde voormalig president Bill Clinton dat het North American Free Trade Agreement (NAFTA) 200.000 banen op zou leveren. In plaats daarvan gingen er 680.000 banen verloren. Bovendien liep het tekort op de handelsbalans flink op.

Daar bleef het niet bij. In 1999 ondertekende Clinton het Permanent Normal Trade Relations-verdrag (PNTR) met China. Dit verdrag zou de Chinese markt openen voor Amerikaanse goederen en diensten. Toch verloren de VS 2.7 miljoen banen. In 2011 sloten de VS een vrijhandelsverdrag met Zuid-Korea, wat 280.000 banen moest opleveren. In plaats daarvan verdwenen er 60.000 banen.

Net zoals in Europa hebben vrijhandelsverdragen in de VS tot banenverlies geleid. Het zijn vooral de midden- en lagere klassen die het hardst getroffen worden. Het is daarom niet verwonderlijk dat zowel in de VS evenals Europa de middenklasse langzaam slinkt.

CETA en TTIP
Het Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA) is een vrijhandelsverdrag tussen Canada en de Europese Unie. In september 2014 werd het verdrag ondertekend en zal naar verwachting in 2016 geïmplementeerd worden. Naast vrije handel omvat het verdrag tevens afspraken omtrent investeringen, intellectueel eigendom en arbitrage. Momenteel wacht het verdrag nog op goedkeuring door het Europees Parlement evenals de nationale parlementen van de lidstaten.

Het is erg opvallend hoe weinig media-aandacht CETA heeft gekregen, dat terwijl het verdrag feitelijk al ondertekend is. Corporate Europe, een organisatie die de activiteiten van lobbygroepen aan de kaak stelt, deed uitvoerig onderzoek naar de inhoud van het verdrag. Dit bracht een aantal onheilspellende resultaten aan het licht:

– CETA geeft investeerders de mogelijkheid nationale overheden aan te klagen voor misgelopen winsten.

– Buitenlandse investeerders zullen zo veel macht verwerven dat zij de beleidsruimte van Europese overheden kunnen inperken.

– CETA geeft Canadese (en indirect ook Amerikaanse) bedrijven ongelooflijk veel invloed op de Europese mijnbouw, olie- en gassector.

Het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP) is een voorgesteld vrijhandelsverdrag tussen de EU en de VS. De onderhandelingen vinden voornamelijk achter gesloten deuren plaats. Dit is ook niet vreemd. Uit de woorden van eurocommissaris Frans Timmermans kunnen we namelijk opmaken dat bemoeienis van de Europese burger ongewenst is, aangezien het thema te ‘ingewikkeld’ zou zijn.

Zelfs voor Europarlementariërs zijn de details van het verdrag omgeven door geheimzinnigheid. Volgens Julien Assange, oprichter van de omstreden website WikiLeaks, moeten Europarlementariërs een afspraak maken met de Amerikaanse ambassade om het verdrag aldaar te kunnen lezen. De afspraken kunnen slechts twee keer per week voor twee uur worden gemaakt. Voordat men het verdrag mag bestuderen, moeten alle elektronische apparaten, pennen en papier worden ingeleverd. Vervolgens mag men het verdrag onder toezicht van twee medewerkers van de ambassade lezen. Volgens Europarlementariër Anne- Marie Mineur (SP) is het bekendmaken van de details van het verdrag strafbaar.

Hieronder vindt u een beknopt overzicht van de drijfveren en inhoud van het verdrag:

– TTIP is sterk beïnvloed door geopolitieke redenen. Het is ontworpen zodat de VS hun controle over de wereldeconomie in handen kunnen houden. De BRICS-landen (Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika) worden niet betrokken bij het verdrag.

– Buitenlandse corporaties hoeven niet langer hun rechtszaken in conventionele rechtbanken af te handelen. Er zal een speciale handelsrechtbank ingericht worden waar bedrijven overheden direct kunnen aanklagen. Hiermee komen de corporaties boven de huidige wet te staan.

– Genetisch gemanipuleerd voedsel uit de VS zal toegang krijgen tot de Europese markt. Dit brengt gezondheidsrisico’s met zich mee.

– TTIP omvat een grootschalige privatisering van overheidstaken, zoals de gezondheidszorg, watervoorziening, onderwijs en het openbaar vervoer. Het verdrag verzekert dat deze sectoren nooit (!) meer in handen kunnen komen van de overheid.

– Vele Europese banen zullen verdwijnen naar de VS. Dit is al toegegeven door de EU.

Conclusie
Vrijhandelsverdragen hebben desastreuze gevolgen gehad voor de midden en lage inkomensgroepen. Daarnaast beginnen vrijhandelsverdragen steeds meer te lijken op een stapsgewijze machtsovername door grote corporaties. De verdragen betreffen al lang niet meer alleen vrije handel. Multinationale ondernemingen willen dat overheden zogenaamde “misgelopen winsten” gaan vergoeden, wat er op neer komt dat de burger hier voor op draait. Daarnaast omvatten vrijhandelsverdragen zoals TTIP wetswijzigingen waardoor grote bedrijven speciale privileges krijgen. Tot slot moeten we beseffen dat dergelijke vrijhandelsverdragen nooit tot stand kunnen komen zonder goedkeuring van onze (nationale) parlementen. Uiteindelijk zijn het onze politici die deze verdragen ondertekenen en daarmee de macht overdragen aan de globale elite.

Reacties

Bart Bohemen

De heer Bohemen heeft een uitgebreide kennis op het gebied van sociale vraagstukken en verwerkt deze dan ook nauwkeurig in zijn publicaties. Zijn vakgebied omvat onder meer socio-economische en demografische ontwikkelingen in Europees verband.

Een gedachte over “Hoe vrijhandelsverdragen leiden tot een machtsovername

Geef een reactie