Monsanto: macht en monopolie

De geschiedenis van Monsanto gaat tot ver terug in de tijd. Aan het begin van de twintigste eeuw ontstond het bedrijf Monsanto Chemical Works en in de loop der jaren heeft het bedrijf zich definitief, allicht dubieus, gevestigd in de landbouwsector. De officiële website van het bedrijf claimt boeren wereldwijd te ondersteunen door zich te focussen op de agricultuur. Wie echter het nieuws erop naslaat en de laatste ontwikkelingen van en over het bedrijf in de gaten houdt, ziet dat Monsanto langzaam maar zeker, ten koste van boeren en diens bedrijvigheid, uitgegroeid is tot een enorm bedrijf en haar machtspositie in zowel de landbouwsector alsook de mondiale voedselvoorziening heeft verzekerd. Hierna volgt een nadere analyse van dit schimmige bedrijf en, nog belangrijker, het verzet tegen de handelingen van Monsanto van boeren, burgers en belanghebbenden wereldwijd.

De patentenoorlog
Een aantal grote bedrijven in onder andere de Verenigde Staten (VS) heeft voor lange tijd belangrijke patenten in diens bezit gehad. Patenten, ook wel octrooien genaamd, kunnen enkel verkregen worden op menselijke uitvindingen. Levende organismen, inclusief diens DNA, zijn echter geen uitvindingen van de mens. Wetenschappers hebben hiervoor genetische manipulatie in het leven geroepen. Een gemanipuleerd organisme is ontwikkeld, en derhalve uitgevonden, door de mens en daarmee per definitie, aldus de wetenschappers, octrooibaar. Bedrijven met dergelijke patenten variëren van plantenbiotechnologiebedrijven tot leveranciers van voedselproducten zoals maïs, katoen en soja. In de negentiger jaren begon Monsanto aan een opmars van bedrijven opkopen, met als ultieme doel het in handen krijgen van deze belangrijke patenten. Daarnaast wist het bedrijf tevens een belangrijke marktpositie te bemachtigen.

Zo werd destijds de Amerikaanse maïsleverancier Holden’s en het maïszaad bedrijf DeKalb overgenomen en ontpopte Monsanto zich in een klap tot een van de grootste maïsleveranciers ter wereld. Eerder al werd het Amerikaanse Asgrow overgekocht waardoor Monsanto een tiende van de sojamarkt in handen kreeg. Deze combinatie van het gebruik maken van de nieuwste gentechnologie en het indirect verkrijgen van patenten door middel van de overname van andere bedrijven is kenmerkend voor de sluwe strategie van Monsanto. In een mom van tijd weet zij controle te krijgen over zaden, en daarmee ook de voedselproductie wereldwijd, waardoor een monopoliepositie binnen de mondiale voedselvoorziening voor handen ligt.

Bedreigingen
Dat Monsanto hard op weg is de wereldvoedselproductie steeds meer en meer te beïnvloeden, is duidelijk. Dat het bedrijf geen tegenstand duldt, blijkt uit een aantal krantenartikelen en andere bronnen. Daarnaast schuwt het bedrijf evenmin om andere concurrerende bedrijven en zelfs boeren of andere particulieren uit de landbouwsector voor het gerecht te slepen. The Huffington Post berichtte in 2012 over hoe de Argentijnse activiste Sofia Gatica anonieme doodsbedreigingen kreeg vanwege haar beweging die gericht is tegen Monsanto. Gatica woonde in een gebied dat rijk was aan sojavelden. In Ituzaingó, de stad waarin zij woonde, merkte ze een sterke toename van geboorteafwijkingen en een verhoogde incidentie van kanker. Onderzoeken toonde aan dat de incidentie van kanker 41 maal groter was dan in de rest van Argentinië. Toen deze studie onder een steeds groter publiek bekender werd, begon Gatica doodsbedreigingen te ontvangen van anonieme afzenders. Wanneer zij op een dag terug kwam van de stad en op het punt stond haar huis binnen te treden, volgde een man haar met een wapen tegen het hoofd van Gatica het huis in. Eenmaal binnen beval hij haar dat ze onmiddellijk moest stoppen met het zwart maken van Monsanto. De bedreigingen bleven zich hierna voortzetten middels anonieme telefoontjes. In 1999 stierf haar drie jaar oude dochtertje aan de gevolgen van een nierafwijking. Haar buren hadden een baby die eveneens overleed aan dezelfde, zeldzame geboorteafwijking.

Juridische maatregelen
Monsanto geeft te kennen dat zij als bedrijf sinds 1997 ”slechts” tegen 147 Amerikaanse boeren juridische stappen heeft ondernomen. Gemiddeld spreken we dan van meer dan 15 jaar aan gerechtelijke procedures met zo’n 9 rechtszaken per jaar. Van deze procedures heeft Monsanto uiteindelijk op 11 zaken daadwerkelijk haar zinnen gezet en ook alle 11 de zaken gewonnen. Het gaat hier voornamelijk om schending van octrooien van Monsanto.

Ondanks de gangbare manier van procederen, is ook duidelijk geworden dat Monsanto er andere technieken op na houdt die in strijd zijn met de wet. Een publicatie van een paar jaar terug toont aan hoe er gebruik wordt gemaakt van infiltraties, geheime video-opnames en interviews met en bij boeren thuis. Van nature weerspreekt Monsanto deze aantijgingen.

Agent Orange
Nog voor de jaren ’80 stond Monsanto samen met een handjevol andere bedrijven bekend als producent van Agent Orange. Dit was een chemisch ontbladeringsmiddel dat gedurende de oorlog in Vietnam gebruikt werd door het Amerikaanse leger. Het was tevens de eerste keer dat het middel voor militair gebruik werd ingesteld. Agent Orange zorgde er niet alleen voor dat de Vietcong moeite had met het creëren van schuilplaatsen in de jungle, maar was daarnaast ook kankerverwekkend. En hoewel de oorlog zich halverwege de twintigste eeuw afspeelde, leidt het tot op de dag van vandaag nog tot slachtoffers. Dit zijn overigens niet alleen burgers in Vietnam maar ook veteranen van het Amerikaanse leger.

Er mag dus worden geconcludeerd dat Monsanto zich middels haar sluwe methodiek tot een enorm bedrijf heeft ontwikkeld op het gebied van gentechnologie in de landbouwsector. In het verleden stond het bedrijf bekend om haar negatieve bijdrage aan de oorlog in Vietnam. Later heeft het bedrijf haar zinnen gezet op het monopoliseren van zaadbedrijven om zo patenten in handen te krijgen en uiteindelijk machtiger dan ooit te worden. Boeren hebben geen schijn van kans tegen Monsanto en zien hun bedrijven vernietigd worden door diens handelswijze. Iedere regering, waar dan ook ter wereld, zou er goed aan doen zich tegen Monsanto te keren, in het belang van de volksgezondheid. Doen zij dit niet, dan ziet de toekomst van de mensheid er somber uit.

Reacties

Daniël Leeuwenhart

De heer Leeuwenhart schrijft met regelmaat over de betrekkingen tussen de Europese Unie (EU) en Rusland. Als euroscepticus hecht hij waarde aan nationale belangen en verkiest deze boven de supranationaliteit van de EU. Met de kracht van de pen streeft hij naar meer macht voor Den Haag, en minder voor Brussel.

Geef een reactie