Duistere lobbygroepen domineren de Europese Unie

“Ik was verbijsterd over de fragiele staat van het beslissingsmakingsproces in Brussel dat zo simpel kan worden gemanipuleerd. Er bestaat een donkere kracht die de Europese Unie voortstuwt; een gehele industrie die vanuit de schaduw opereert en gekenmerkt wordt door geheimzinnigheid.”

De macht van de EU-lobby
De documentaire The Brussels Business onderzoekt grondig wat de drijvende kracht is achter de EU. Wie trekken er achter de schermen daadwerkelijk aan de touwtjes? Het is niet het antwoord dat u direct zal verwachten: lobbygroepen. In hoeverre wordt het EU-beleid eigenlijk bepaald door deze vaak heimelijk opererende organisaties?

Volgens Pascal Kerneis, hoofd van het European Services Forum, wordt maar liefst 80% van al het beleid van de EU-lidstaten geïnitieerd door Brussel. Hoewel de lidstaten enige ruimte hebben aangaande de toepassing en interpretatie van het beleid, is het een schokkend gegeven dat de Nederlandse staat nog slechts 20% van het beleid zelf opstelt. Langzaam maar zeker transformeert onze Tweede Kamer in Den Haag tot een provinciehuis van federaal Brussel.

Er staan ongeveer 2500 kantoren in Brussel die toebehoren aan lobbygroepen. Veel van deze kantoren staan in de directe nabijheid van de instituties van de EU, zoals de Europese Commissie en het Europees Parlement. Vanuit deze panden opereren ruim 30.000 (!) lobbyisten. Hiermee heeft de EU de op een na grootste lobbyindustrie van de wereld, alleen nog voorgegaan door de Verenigde Staten.

De Europese Commissie is verantwoordelijk voor het aandragen van nieuw beleid. Zodra er plannen op tafel liggen voor nieuw beleid of wetgeving, staan lobbygroepen direct paraat om dit proces te beïnvloeden. Het feit dat er een leger van lobbyisten actief is in Brussel, bewijst dat zij op grenzeloze financiële steun kunnen rekenen van (vooralsnog) onbekende partijen. Deze partijen gaan door het vuur om de EU naar hun hand te zetten.

De Europese Rondetafel van Industriëlen
De invloed van de lobbyisten gaat al ver terug. Een van de meest invloedrijke lobbygroepen is de Europese Rondetafel van Industriëlen (ERI). Deze groep werd begin jaren ’80 opgericht en omvat vertegenwoordigers van een aantal grote corporaties zoals British Petroleum, Shell, Nestlé en Siemens. De ERI was de sturende kracht achter de grote Europese verdragen. Het bekendste (voormalig) lid van de ERI is de Zweedse zakenman Pehr Gyllenhammer die 24 jaar lang directeur is geweest van autofabrikant Volvo. Tegenwoordig is Gyllenhammer vicepresident van Rothschild Europe en is tevens werkzaam voor enkele grote corporaties uit de Golfregio.

Het is hoofdzakelijk de werkwijze van de ERI die de wenkbrauwen doet fronzen. In december 1985 verzond ERI-lid en hoofd van Philips Wisse Dekker een fax naar alle Europese staatshoofden. De fax betreft de stemming over de zogenaamde Single European Act. Dekker raadde de Europese staatshoofden aan vooral vóór de Single European Act te stemmen. Als zij toch tegen zouden stemmen, zouden de corporaties hun bedrijven elders vestigen.

De Single European Act is er dus doorheen gedrukt door middel van dreigementen. De staatshoofden hadden geen keus, aangezien de ERI-leden verantwoordelijk waren voor 60% van Europa’s industriële productie. Als deze bedrijven de productie elders zouden vestigen, zou dit gigantische economische problemen met zich mee brengen.

De ERI was ondertussen aan een opmars bezig. In de jaren ’90 was de groep vertegenwoordigd binnen elk Europees instituut denkbaar, zoals de adviesraden voor de Europese Commissie, expertgroepen, onderzoekscomités en pro-Europese denktanks. Is er eigenlijk nog wel sprake van lobbyen als een groep belanghebbenden dusdanig vervlochten is met de EU zelf?

Bovendien lijkt niemand zich af te vragen waarom de media deze onderwerpen nooit behandelen. Waarom hebben zij ons nooit op de hoogte gehouden van deze zorgwekkende ontwikkelingen?

Transparantie?
In de jaren 2000 werd de roep om openheid van zaken groter, waardoor in 2005 het zogenaamde European Transparency Initiative werd gelanceerd. Onder leiding van voormalig Eurocommissaris Siim Kallas ontstond er een lobbyregister dat meer licht moest werpen op de activiteiten van lobbygroepen in Brussel. Kallas leek aanvankelijk zeer betrokken bij het initiatief en benadrukte het belang van transparantie.

Gedurende het proces kwam Kallas echter oog in oog te staan met de politieke realiteit. Tegen de verwachtingen en aanbevelingen van NGO’s in kondigde hij in 2008 aan dat de registratie van lobbygroepen op vrijwillige basis zou zijn. Hiermee werd het European Transparency Initiative feitelijk teniet gedaan en konden lobbygroepen op de oude voet verder. Was Kallas soms door een verborgen macht tot de orde geroepen?

Eend maand nadat de wereldwijde financiële crisis uitbrak, benoemde voormalig hoofd van de Europese Commissie Jose Manuel Barroso een internationaal team van onafhankelijke experts op het gebied van financieel toezicht. De groep zou voorstellen uit gaan werken ter regulatie van de financiële markt. Ook moesten er oplossingen komen om uit de financiële crisis te geraken.

Hoe “onafhankelijk” waren deze experts eigenlijk? Wanneer we de leden van de groep nauwkeurig bestuderen, is het duidelijk dat zij enkel het belang dienen van grote corporaties:

Jacques de Larosière
Franse ambtenaar die aan het hoofd staat van Eurofi, een lobbygroep die de financiële sector vertegenwoordigt.

– Rainer Masera
Voormalig lid van het raad van bestuur van Lehman Brothers. Lehman Brothers was een financiële dienstverlener die een grote rol heeft gespeeld bij de uitbraak van de wereldwijde financiële crisis.

– Onno Ruding
Adviseur van Citigroup, een Amerikaanse bank die miljarden dollars aan bailout-geld heeft ontvangen.

– Otmar Issing
Adviseur van Goldman Sachs, de bank die medeverantwoordelijk is voor de precaire situatie waar Griekenland momenteel onder gebukt gaat.

– Callum McCarthy
Britse econoom. McCarthy was werkzaam voor Northern Rock, een Britse bank die gedurende de crisis ten onder ging.

 Leszek Balcerowicz
Pools econoom die zich inzet en lobbyt voor de deregulatie van de financiële sector.

– José Pérez Fernández
Spaans econoom werkzaam voor een bedrijf dat financiële inlichtingen verschaft.

– Lars Nyberg
Zweeds carrièrebankier. Verloor in 2013 zijn baan bij de telefoonmaatschappij TeliaSonera wegens het aannemen van steekpenningen van een bedrijf uit Oezbekistan.

Conclusie
Het is het zoveelste voorbeeld dat grote corporaties de EU in een wurggreep houden. Individuen die absoluut niet onafhankelijk zijn worden aangedragen als ‘onafhankelijke experts’. Deze experts moeten de oplossing bieden voor de financiële crisis terwijl zij de crisis in eerste instantie veroorzaakten. We kunnen het bij Curiales niet vaak genoeg zeggen: de EU is in wezen een neoliberaal project ontworpen om de macht in handen te leggen bij de grote corporaties.

Reacties

Bart Bohemen

De heer Bohemen heeft een uitgebreide kennis op het gebied van sociale vraagstukken en verwerkt deze dan ook nauwkeurig in zijn publicaties. Zijn vakgebied omvat onder meer socio-economische en demografische ontwikkelingen in Europees verband.

Geef een reactie