Poetin beticht van scheiding tussen Oost- en West-Europa

The New York Times berichtte over een vermeende poging van Rusland om een kloof te veroorzaken binnen de Europese Unie. In het artikel, geschreven door politiek wetenschapper Ivan Krastev, wordt een nadere blik geworpen op Centraal-Europa en diens sentimenten jegens Rusland. Twee landen worden in het bijzonder uitgelicht: Polen en Bulgarije. Verder worden recente ontwikkelingen in onder andere Tsjechië en Hongarije besproken. De auteur van het artikel is woonachtig in Bulgarije. Hierna volgt een korte analyse van het artikel.

Miloš Zeman
Krastev begint zijn artikel met een kort stuk over de Tsjechische president Miloš Zeman. Op 9 mei zal er in Moskou en andere grote steden in Rusland een parade worden georganiseerd ter nagedachtenis van de overwinning op nazi-Duitsland, zeventig jaar geleden. Eerder deze maand heeft Zeman besloten om de aankomende militaire parade in Rusland niet bij te wonen. Zeman had aanvankelijk aangegeven aanwezig te zijn tijdens de parade maar heeft daar nu dus van afgezien. De reden hiervoor wordt echter niet benoemd door Krastev. Wel zegt Krastev dat de keuze van Zeman om toch de parade bij te wonen in strijd is met de Westerse koers die Centraal-Europa, Tsjechië daarbij inbegrepen, de afgelopen jaren vaart.

De reden zal ik u geven. Zeman werd door hevige kritiek van met name binnenlandse politici erop gewezen om zijn aanwezigheid bij de parade terug te trekken. De premier van Tsjechië, Bohuslav Sobotka, zei dat het van cruciaal belang was dat zijn land op een lijn blijft staan met de NAVO en de EU zodat de veiligheid van het voormalige Sovjetland kan worden gegarandeerd. Ook de Amerikaanse ambassade in Tsjechië uitte kritiek op de keuze van Zeman om de Russen te eren voor hun militaire steun in 1945 tijdens de parade. De lokale ambassadeur, Andrew Schapiro, sprak voor de Tsjechische staatsomroep en zei dat het vreemd zou zijn als de Tsjechische president de parade zou bijwonen. Eerder zei Zeman op het nieuws zijn deur gesloten te houden voor Schapiro, waarop Sobotka op zijn beurt deze reactie, van nota bene zijn eigen president, onredelijk vond.

Sobotka verdedigde dus het standpunt van Amerikaans ambassadeur Andrew Schapiro en pleitte tevens voor een diplomatiekere houding van zijn collega. Na een storm van kritiek heeft Zeman zijn beslissing dus teruggedraaid en zal de parade niet bijwonen. In plaats daarvan zal hij de Slowaakse premier Robert Fico ontmoeten en buiten de parade om een krans leggen. Aldus zijn woordvoerder. Krastev zou zichzelf in de vingers snijden als hij dit expliciet in zijn artikel had geschreven omdat hij dan tegen zijn eigen visie in zou gaan. Het staat mijn inziens vrij dat een ieder een keus mag maken om al dan niet aanwezig te zijn op de militaire parade. Maar aangezien het Rusland betreft, is dat dus niet toegestaan.

Viktor Orbán
Vervolgens wordt er een klein stukje tekst gewijd aan de Hongaarse premier Viktor Orbán. In februari ontving hij de Russische president Vladimir Poetin in zijn land. Orbán gaf toen aan dat hij het niet eens was met de plannen van de Europese Commissie (EC) omtrent een gemeenschappelijke Energie Unie. In zijn artikel benoemt Krastev dit een manier van Brussel om Russische invloedsferen in Centraal- en Oost-Europa uit te bannen. En terecht. Voor meer informatie over het bezoek van Poetin aan Hongarije verwijs ik u graag naar het artikel van mijn collega. Hieruit kunt u wederom opmaken dat ieder Europees staatshoofd de vrijheid moet hebben om te kiezen voor wat in het belang van zijn of haar staat is.

Polen en Bulgarije
De auteur gaat verder met het feit dat verscheidene Centraal-Europese overheden de economische sancties van de EU als gevolg van het conflict in Oekraïne bekritiseren. Zij zien hun kans schoon om betere zogezegde gasdeals te sluiten met Rusland in plaats van te lijden onder de sancties. Want lijden doen ze als geen ander. Met name het Oost- en Centraal-Europa heeft het zwaar onder de tegenreactie op de sancties van de Russen. Het is daarom dus niet gek dat deze landen liever voor Moskou dan voor Brussel kiezen. Krastev vraagt zich dan vervolgens af: is Rusland succesvol in het scheiden van Europa in een pro-Russisch kamp en een anti-Russisch kamp?

Maar is deze prangende vraag dan wel terecht? Zeker gezien het feit dat Zeman en Orbán zelf een onafhankelijke keuze hebben gemaakt om voor Rusland te kiezen en Rusland zelf geen druk heeft gelegd op Tsjechië of Hongarije. Krastev, op zoek naar een antwoord op zijn vraag, begint daarom met het vergelijken van twee landen met een bijzondere uitgangspositie binnen Europa.

Polen heeft zich tot een volwaardig Europees lidstaat kunnen ontpoppen in de jaren na de val van de Sovjet-Unie (SU), zo stelt de auteur. Bulgarije is net als Polen lid van de NAVO en de EU maar heeft niet dezelfde post-communistische overgang genoten als Polen. In Polen wordt het conflict in Oekraïne gezien als een gevaar voor de veiligheid. Verder zijn de Polen van nature veel minder geneigd om de Russen te vertrouwen. De Bulgaren, zo stelt de auteur van het artikel, bevinden zich geografisch nabij Turkije en hebben een grotere vrees voor radicale islam en Turkije dan Russische agressie. Zij zien daarom geen direct gevaar in bijvoorbeeld de annexatie van de Krim en hebben over het algemeen een positieve houding tegenover Moskou.

Tot slot
Hoewel Polen zich als voorstander stelt van de EU, kunnen zij zich niet verenigen met het idee van de EU dat burgers uit Oekraïne vrijuit door de EU mogen reizen. In Bulgarije dicht men de oorlog in Oekraïne vooral toe aan Amerika en toch zou een meerderheid van de Bulgaren voor het Westen kiezen als het aankomt op het Europees georiënteerde beleid van Buitenlandse Zaken.

De Polen hebben alle recht om hun twijfels te trekken bij de garanties voor veiligheid. In de Tweede Wereldoorlog werd het land van twee kanten onder de voeten gelopen en als gevolg daarvan zijn de Polen van nature wantrouwig wanneer het aankomt op het waarborgen van defensie door internationale mogendheden.

Bulgarije voelt zich meer verwant met Rusland maar kiest volgens de auteur juist om die reden niet voor de Russische stijl van regeren à la Poetin. Toch zien zij heel goed in dat een confrontatie tussen de EU en Rusland nadelig uitpakt voor de economie van Bulgarije.

Een merkwaardige positie: pro-Brusselse Polen die zich wantrouwig opstellen tegenover de NAVO en pro-Russische Bulgaren die hun voorkeur uitspreken voor de EU. Het is interessant om deze ontwikkelingen in kaart te brengen maar om dit toe te schrijven aan Poetin is ongegrond.

Reacties

Daniël Leeuwenhart

De heer Leeuwenhart schrijft met regelmaat over de betrekkingen tussen de Europese Unie (EU) en Rusland. Als euroscepticus hecht hij waarde aan nationale belangen en verkiest deze boven de supranationaliteit van de EU. Met de kracht van de pen streeft hij naar meer macht voor Den Haag, en minder voor Brussel.

Geef een reactie