Was kolonialisme bij voorbaat slecht?

De koloniale tijd is een gevoelig onderwerp in onze hedendaagse maatschappij. Kolonialisme wordt veelal geassocieerd met slavernij, onderdrukking en financiële uitbuiting. Eerlijk is eerlijk: dergelijke zaken kwamen voor gedurende de koloniale periode. Helaas worden dit soort aspecten tegenwoordig gebruikt om westerse jongeren een schuldgevoel aan te praten. Tot op de dag van vandaag trachten verschillende Caribische landen het slavernijverleden te gebruiken om daar een financieel slaatje uit te slaan. Ondanks het feit dat de huidige generatie West-Europeanen niks te maken heeft gehad met het koloniale verleden, moeten wij er ons tot in de eeuwigheid voor schamen. Klopt dit echter wel? Is de koloniale periode bij voorbaat slecht geweest?

Somalië is momenteel misschien wel het meest onveilige land op aarde. Toch is dit niet altijd zo geweest. Na enkele decennia van strijd wisten Italië en Groot-Brittannië Somalië in 1920 te annexeren. Deze staten werden toentertijd Italiaans-Somaliland en Brits-Somaliland genoemd.

In 1920 was Somalië een onderontwikkeld land. Het voornaamste beroep was herder en zelfs landbouw bevond zich nog in een primitief stadium. Een economie of infrastructuur bestonden simpelweg niet. De Italianen en Britten brachten daar verandering in. Zo werden er wegen en spoorlijnen aangelegd. Ook werd de landbouwsector gemoderniseerd. Bovendien werden er scholen, ziekenhuizen en banken gebouwd. In vergelijking met de inheemse bevolking van Zuid-Amerika, werden Somaliërs niet gedwongen zich te bekeren tot het christendom.

In 1960 werden de staten gedekoloniseerd en ontstond Somalië. Aanvankelijk moest de staat een schoolvoorbeeld worden voor een succesvol postkoloniaal land. De Italianen en Britten hadden de fundamenten gelegd voor een succesvolle en moderne maatschappij. Verder was er in Somalië in vergelijking met andere Afrikaanse landen vrijwel geen sprake van etnische verdeeldheid. De onderstaande foto toont de Somalische hoofdstad Mogadishu in het jaar 1969. Neemt u vooral de Mediterraanse uitstraling, de ordelijkheid en de katholieke kerk (!) in u op. Het zou een ansichtkaart van een vakantiebestemming kunnen zijn.

Toch zou het slechts een kwestie van tijd zijn voordat er geweld zou uitbreken in het land. Tussen 1960 en 1991 was er meerdere malen sprake van burgeroorlog en politieke moorden. Na het vertrek van de westerse mogendheden probeerden communistische landen zoals de Sovjet-Unie en Cuba het land binnen hun invloedssfeer te krijgen. Ook dit leverde beelden op die in het hedendaagse Somalië simpelweg ondenkbaar zijn: dansende stellen en vrouwen zonder hoofddoek.

In 1991 brak er wederom burgeroorlog uit in Somalië, die tot op de dag van vandaag voortduurt. De centrale overheid is de controle over grote delen van het land verloren. Piraterij en corruptie zijn er aan de orde van de dag. Radicale moslimgroeperingen zijn aan een opmars bezig, denk hierbij aan terreurorganisaties als Al-Shabab. Ieder jaar weer verliezen duizenden mensen het leven door (religieus geïnspireerd) geweld.

Somalië, het land dat ooit een schoolvoorbeeld van een succesvol Afrikaans land had moeten worden, is een schoolvoorbeeld geworden van een gefaalde staat. Werpt u nu eens een blik op de foto’s die hedendaags Somalië illustreren. Diep in uw (linkse) hart weet u dat Somalië beter af was geweest onder westerse controle.

Een ander voorbeeld van een gefaalde staat is Zimbabwe. Tussen 1890 en 1980 heette het land Rhodesië en zwaaide een etnische minderheid van Britten er met de scepter. Rhodesië was net als Zuid-Afrika een zgn. apartheidsstaat. Desalniettemin ging het er economisch voor de wind. Rhodesië werd ook wel de graanschuur van Afrika genoemd.

Rhodesië werd in 1980 onafhankelijk en zou vanaf toen Zimbabwe gaan heten. De eerste premier van Zimbabwe was Robert Mugabe, een veteraan uit de onafhankelijkheidsoorlog. Hij zou zich ontpoppen tot dictator; in 2015 bestuurt hij het land nog steeds. Onder Mugabe veranderde Zimbabwe in een totalitaire staat. Hij gaf het bevel tot etnische zuiveringen. Bovendien werden politieke tegenstanders uit de weg geruimd. Alleen al tussen 1982 en 1985 kwamen tienduizenden mensen om het leven.

In 2000 besloot Mugabe dat blanke boeren van hun land verjaagd moesten worden. Deze boeren moesten plaatsmaken voor zwarte Afrikaanse boeren, onder het mom “landhervormingen”. Vaak waren gewapende milities betrokken bij het verjagen van de blanke boeren.

Het verjagen van blanke boeren had overigens niet het gewenste effect. De Zimbabwaanse economie stortte volledig in. De inflatie was dusdanig hoog dat deze de boeken in ging als een van de hoogste ooit. De werkeloosheid nam toe tot maar liefst 90%. Het land was niet langer de graanschuur van Afrika; er was sprake van hongersnood. Bovendien leefde de gemiddelde Zimbabwaan van minder dan twee dollar per dag.

Hoewel het apartheidsregime niet meer bestaat, is de Zimbabwaanse bevolking er niet op vooruit gegaan. Sterker nog, de situatie is slechter dan voorheen. In een interview van de krant The New York Times geven verschillende Zimbabwanen aan dat zij liever onder het apartheidsregime zouden leven dan in het Zimbabwe van Mugabe. De geïnterviewden beweren dat zij toentertijd tenminste werk en geld hadden. Bovendien waren de producten goedkoper.

En bij Zimbabwe houdt de lijst niet op. Jared Taylor, oprichter van de Amerikaanse organisatie American Renaissance, ving deze signalen al op in 1975 toen hij een reis maakte door West-Afrika. Taylor trok vanuit Ivoorkust naar Liberia en merkte vrijwel direct enorme verschillen op. De mensen woonden in hutjes, droegen lompen en  de wegen zaten vol met gaten. Toen Taylor aan een Liberiaanse student vroeg waarom het kwam dat Ivoorkust veel verder ontwikkeld was dan Liberia, kreeg hij een verrassend antwoord. Zonder te aarzelen zei de student:

“Omdat wij niet het geluk hebben gehad gekoloniseerd te zijn geweest door de Fransen.”

Deze sentimenten bestaan ook buiten het Afrikaanse continent. In 2011 toonde een Brits onderzoek aan dat maar liefst 60% van de Jamaicanen denkt beter af te zijn onder Brits bestuur. Veel Jamaicanen hebben het gevoel dat de onafhankelijkheid ze niets anders heeft gebracht dan grootschalige armoede evenals criminaliteit.

Ondanks het feit dat het kolonialisme wereldwijd wonden heeft nagelaten, zijn er niet alleen negatieve effecten uit voortgevloeid. In veel gevallen heeft kolonisatie voor stabiliteit en welvaart gezorgd, ook de lokale bevolking profiteerde hiervan. Aangezien veel bewoners van voormalige koloniën aangeven beter af te zijn geweest onder buitenlands bestuur, wordt het misschien eens tijd dat we een eerlijke discussie hebben over de koloniale tijd. Een verhaal heeft altijd twee kanten, maar wanneer het de koloniale periode betreft, wordt er maar één kant van het verhaal belicht.

Reacties

Bart Bohemen

De heer Bohemen heeft een uitgebreide kennis op het gebied van sociale vraagstukken en verwerkt deze dan ook nauwkeurig in zijn publicaties. Zijn vakgebied omvat onder meer socio-economische en demografische ontwikkelingen in Europees verband.

7 gedachten over “Was kolonialisme bij voorbaat slecht?

  1. Het is een goed artikel en ik kan me helemaal vinden in de teneur ervan. Het kolonialisme was niet alleen goed voor ons, ook de Afrikaanse landen zelf profiteerden ervan. Het succesverhaal van Zuid-Afrika sinds de afschaffing van de apartheid mag eigenlijk niet ontbreken.

    Alleen 1 kleine aanmerking op het artikel.
    Dat gaat over de spoorwegen van Somalië. Op dit kaartje kunt u het uitgebreide netwerk van spoorwegen in Somalië bestuderen. http://www.cia.gov/library/publications/cia-maps-publications/map-downloads/Somalia_Physiography.jpg/image.jpg
    Ze staan er echt allemaal op hoor !
    Das war einmal zouden de Duitsers zeggen. Heden ten dage is er niet 1 spoorlijn meer over die nog functioneert.

    Misschien zouden we nog wat meer van die kansenparels moeten importeren in de hoop dat er een spoorwegingenieur bij zit zodat hij in onze diensteneconomie kan helpen om onze eigen NS te helpen een redelijk prestatieniveau te bereiken. ;)

    1. Ik zie dat de link inderdaad niet werkt. Ik kwam erop om het te vermelden omdat een tijdje geleden inderdaad sprake was van een plan gelanceerd door 1 of andere armzalige politicus om Somaliërs in te zetten bij de NS.

      Maar in Somalië zijn anno 2015 dus geen functionerende spoorwegen meer. Hier en daar zullen nog wel wat rails liggen en misschien is er ook nog wel ergens een emplacement waar locs en rijtuigen staan weg te roesten, maar er is niet 1 functionerende lijn over. Atlas shrugged !

      Wie er meer over wil weten raad ik (dan maar) aan om te googelen op map of railroads in Somalia/afbeeldingen. Er is ook een Engelstalig wikipedia artikel over. Teneur is dat spoorwegen in Somalië niet meer bestaan. Ze waren er wel eens, vroeger, maar nu niet meer.
      Dat zijn de vruchten van de de-kolonisatie.
      Vroeger (toen alles beter was) leverden de koloniën ons geld op, en de koloniën waren volop in ontwikkeling. Tegenwoordig smijten we € 4.000.000.000,- per jaar in de bodemloze put die ontwikkelingssamenwerking heet, krijgen we er niets voor terug, en het enige wat zich in positieve zin ontwikkelt is het banksaldo van de machthebbers + vriendjes ter plaatse.

      Overigens heb ik zelf geen site maar werk mede aan de site van iemand anders. Daar nemen we wel eens artikelen over van andere sites maar doen dat nooit zonder voorafgaande toestemming. Of inzending. Ik ben zelf van mening dat het zinvoller is om naar deze site te verwijzen in plaats van artikelen klakkeloos te copy-pasten.
      http://www.vrijechroniqueurs.nl/open-draad-week-10-2015/#comment-137948

Geef een reactie