Oorlog Afghanistan is eindeloos

De oorlog in Afghanistan woedt nu al meer dan dertien jaar. We herinneren ons allemaal nog de aanslagen van 11 september 2001; het betekende het startsein van de oorlog tegen het terrorisme. Hoewel de Amerikaanse invasie aanvankelijk legitiem leek, begint de situatie steeds uitzichtlozer te worden. De NAVO wil Afghanistan omtoveren in een volwaardige, westers georiënteerde democratie. De kans is erg klein dat dit ooit zal gebeuren. Het gewapende conflict met de Taliban lijkt eindeloos. Verder is Afghanistan een straatarm- en verdeeld land. Een eindeloze stroom mensenlevens en geld is nodig om het land op de been te houden. Ook westerse leiders zijn zich bewust van dit gegeven. Zijn zij er werkelijk nog van overtuigd dat de situatie in Afghanistan verbeterd kan worden? Of zijn er andere redenen waarom zij instemmen met voortzetting van de “opbouw” van het land?

Kosten van de oorlog
De invasie en opbouw van Afghanistan is een ongelooflijk tijdrovend- en duur proces geweest, dat tot op de dag van vandaag doorgaat. Volgens recente berekeningen heeft de Amerikaanse overheid ruim 4 biljoen dollar gespendeerd aan de oorlog. Een duizelingwekkend hoog bedrag voor een land met een enorme staatsschuld. Hierbij zijn de kosten van andere landen die meedoen aan de missie nog niet eens inbegrepen. Natuurlijk wegen financiën niet af tegen mensenlevens. In totaal zijn 3485 coalitiesoldaten gesneuveld, waarvan 2356 Amerikanen. Ook is er nog een grote groep onzichtbare slachtoffers. Particulier militaire uitvoerders, een net woord voor huurling, maken een groot deel uit van het totale aantal dodelijke slachtoffers: 6800 doden. Verder hebben ook de Afghaanse veiligheidsdiensten zware verliezen geleden; naar schatting zijn er meer dan 10.000 politieagenten en soldaten omgekomen. De grootste groep slachtoffers bestaat misschien wel uit burgers, meer dan 21.000 Afghaanse burgers zijn omgekomen door geweld.

Rules of Engagement
Overregulering is een belangrijke reden waardoor steeds meer coalitietroepen het vertrouwen in de legerleiding verliezen. Onder westerse leiders bestaat het idee dat oorlog humaan en rationeel uitgevochten kan worden. Dit is een erg naïeve gedachte. Om dit te bereiken zijn speciale regels opgesteld, denk bijvoorbeeld aan de conventie van Geneve. Ook in het Amerikaanse leger bestaan er speciale regels, zgn. Rules of Engagement. Toen de ambtstermijn van president George Bush eindigde, zijn er o.l.v. president Barack Obama geleidelijk aan steeds meer krijgsregels opgelegd aan Amerikaanse soldaten. Deze regels zijn een mooi gebaar naar de Afghanen, alsook naar de Amerikaanse bevolking, die de oorlog in steeds mindere mate ondersteunt. Een andere reden voor de invoering van de strenge krijgsregels, is het imagoprobleem waar de Amerikaanse strijdkrachten mee kampen sinds het uitlekken van de Wikileaks video’s.

De strikte krijgsregels zijn een minder mooi gebaar voor de coalitietroepen. Op 14 augustus 2009 sneuvelde de 21-jarige korporaal Joshua Bernard door een granaataanval van de Taliban. De vader van Joshua Bernard, John Bernard, houdt sinds het overlijden van zijn zoon een blog bij. John Bernard beweert dat zijn zoon nog in leven had kunnen zijn als de Rules of Engagement minder streng waren geweest. Het blog van Bernard bevat vele voorbeelden van bizarre situaties waarin coalitietroepen in levensgevaar kwamen door overregulering, in sommige gevallen liepen deze situaties dodelijk af. Zo zijn er veel nieuwe regels opgesteld die het gebruik van vuurwapens aan banden leggen, zelfs wanneer dit bedreigende situaties betreft. Ook worden coalitietroepen vaak op pad gestuurd met het Afghaanse leger. Er bestaat veel wantrouwen richting de Afghaanse troepen. De Afghaanse soldaten hebben een andere mentaliteit, spreken geen- of slecht Engels en zijn vaak onder invloed van drugs gedurende gevechtsmissies.  Bovendien komt het regelmatig voor dat Afghaanse soldaten of politieagenten het vuur openen op coalitiesoldaten, omdat het infiltranten van de Taliban bleken te zijn.

De aanscherping van krijgsregels hebben directe invloed op het aantal dodelijke slachtoffers onder coalitietroepen. Vrijwel direct na de aanscherping van de regels in 2009 was een toename in het aantal gesneuvelde soldaten zichtbaar. Coalitietroepen bevinden zich in een benarde situatie. Aan de ene kant ontvangen zij kritiek van het thuisfront die de oorlog niet ondersteund en worden zij aan banden gelegd door de legerstaf. Aan de andere kant is de Taliban, een vijand die ze het liefst dood ziet.

Begraafplaats van wereldmachten
Afghanistan wordt ook wel de begraafplaats van wereldmachten genoemd. Lang voor de Amerikaanse inval probeerden de Britten het land al in te nemen, gedurende de Eerste Brits-Afghaanse Oorlog (1838-1842) en de Tweede Brits-Afghaanse Oorlog (1878-1880). Het machtige Britse Rijk bleek niet in staat Afghanistan in te lijven. Ongeveer 100 jaar viel de Sovjet-Unie het land binnen. De Sovjets wilden van Afghanistan een moderne socialistische staat maken. Aanvankelijk wisten de Sovjets ingrijpende veranderingen toe te passen in de Afghaanse maatschappij. Het onderwijs werd sterk verbeterd en ook vrouwen werden gestimuleerd naar school te gaan. Verder werd ook de islamitische invloed op de politiek aan banden gelegd. Het was een ongekende primeur voor die tijd.

Toch was ook de Sovjet overheersing van Afghanistan gedoemd te mislukken. Het land was hopeloos verdeeld in stammen die elkaar en de socialistische overheid bevochten. Ook moest een groot deel van de bevolking niets hebben van de socialistische indeling van de maatschappij, mensen hechtten meer waarde aan de traditionele islamitische manier van leven. Toch waren de Afghanen op religieus niveau ook niet verenigd. Naast de soennitische meerderheid, bestaat er een substantiële sjiïtische minderheid in het land. Hoewel de Sovjets in staat waren een socialistische regering te installeren, was er een permanent Sovjetleger van 100.000 man nodig om het land onder controle te houden. Islamitisch georiënteerde strijders, beter bekend als de Mujahideen, vochten een bloedige guerrillaoorlog uit met de Sovjets en hun Afghaanse marionetten.

De Sovjet-Afghaanse Oorlog was een proxy conflict van de Koude Oorlog. Het is algemeen bekend dat de Verenigde Staten de Mujahideen gesteund hebben. Operatie Cycloon was een omvangrijke actie van de CIA om de Mujahideen te voorzien van wapens en geld. Ook werd buurland Pakistan ingeschakeld. In Pakistan kregen (internationale) jihadisten training waarna ze naar Afghanistan gestuurd werden om de Sovjets te bestrijden. Hiermee heeft de VS bijgedragen aan de escalatie van het conflict. De oorlog was enorm bloederig, maar liefst 15.000 Sovjets lieten het leven. Daarnaast verloren de Mujahideen tussen 75.000 en 90.000 man. Toch leed de burgerbevolking de zwaarste verliezen, de schattingen variëren tussen de 850.000- en anderhalf miljoen slachtoffers.

Vele Mujahideen zouden later voortvloeien in een organisatie die we vandaag de dag allemaal kennen: de Taliban. Een van de Mujahideen-leiders zou later de meest gezochte persoon ter wereld worden: Osama bin Laden. De Amerikaanse hulp aan de Mujahideen en de bin Laden connectie is een zeer controversieel onderwerp. Uiteraard ontkennen de Amerikaanse autoriteiten ooit contact te hebben gehad met bin Laden, maar dit is geen onmogelijk scenario. De Mujahideen hadden onderhand ruime gevechtservaring opgedaan in de strijd tegen de Sovjets en de Afghaanse regering. Verder waren zij voorzien van geld en wapentuig door de VS. De oorlog had er toe geleid dat er een internationaal netwerk van jihadisten was ontstaan. Bin Laden, die ondertussen vele connecties had vergaard, zou later terugvallen op deze oude contacten bij de oprichting van Al-Qaeda. Hierdoor kunnen we concluderen dat de Sovjet-Afghaanse oorlog, de Amerikaanse financiering van Mujahideen strijders en de aanslagen van 11 september aan elkaar gelieerd zijn. Wie had ooit kunnen denken dat slechts 12 jaar na het eind van Sovjet-Afghaanse oorlog, de Amerikanen Afghanistan binnen zouden vallen en dezelfde vijand zou bestrijden?

Oorlogsprofiteurs
Oorlog betekent handel. De VS  beweerde dat de Taliban onderdak bood aan Osama bin Laden. Velen twijfelen ondertussen aan deze theorie, mede doordat bin Laden zich schuil hield in Pakistan, bondgenoot van de VS. Een aantal bedrijven is ongelooflijk rijk geworden door de oorlog. Zo betaalde de Amerikaanse overheid alleen al  in het jaar 2011 410 miljard dollar aan bedrijven die wapens produceren en militaire diensten aanbieden. De helft van dit totale bedrag was in handen van slechts tien bedrijven. De top drie van deze bedrijven bestaat uit Lockheed Martin, Boeing en BAE Systems. Naast passagiersvliegtuigen maken Boeing en Lockheed Martin dus ook raketten, radarsystemen en onbemande vliegtuigen. Ook hebben deze bedrijven zeer veel politieke invloed vergaard. Lockheed Martin staat momenteel zelfs in de top tien van donateurs aan politieke campagnes. Tussen 1989 en 2010 doneerde het bedrijf ruim 19.3 miljoen dollar aan zowel de Republikeinen als de Democraten. Het is duidelijk dat het bedrijf geen politieke voorkeur heeft, de twee grootste (rivaliserende) partijen worden beiden gefinancierd.

De invloed die grote corporaties kunnen hebben op politici en andere invloedrijke personen is onvoorstelbaar. De invloed van bedrijven als Lockheed Martin gaat zelfs ver over de Amerikaanse grenzen heen. Zo nam Prins Bernhard in 1976 1.1 miljoen dollar steekpenningen aan van het bedrijf. Ook lijken deze bedrijven boven de wet te staan. Prins Bernhard noch Lockheed Martin zijn ooit voor het “incident” vervolgd. Een ander goed voorbeeld is de Joint Strike Fighter affaire en diens connectie met Pim Fortuyn. Ook voormalig vicepresident van de VS Dick Cheney heeft een zeer controversiële rol gespeeld. Voor zijn vicepresidentschap was hij algemeen directeur bij Halliburton, een bedrijf gespecialiseerd in dienstverlening en de gas- en olie-industrie. Het was uitgerekend Halliburton dat grote overheidscontracten wist te bemachtigen gedurende de oorlogen in Irak en Afghanistan. Aan deze contracten heeft het bedrijf miljarden verdiend.

De Taliban
Na ruim dertien jaar oorlog lijkt de invloed van de Taliban niet afgenomen te zijn. Recent onderzoek toont aan dat de Taliban juist sterker zijn dan ooit, ook in buurland Pakistan. Afgelopen december werden we er allemaal weer aan herinnerd waartoe de Taliban in staat is, toen zij een school in Peshawar bestormden en 145 mensen doodschoten. Onder de slachtoffers waren 132 kinderen. Verder staat de terroristische organisatie er om bekend hulpverleners en meisjesscholen aan te vallen. Kortom, de groep heeft geen enkel moreel besef. Bovendien lijken ze te putten uit een oneindige bron van rekruten. Hoewel er geen exact aantal bestaat van het aantal gesneuvelde Talibanstrijders, worden deze geschat tussen de 20.000 en 35.000. In Pakistan verloor de terreurgroep 30016 strijders. Ondanks deze ongelooflijk hoge verliezen is de Taliban aan een opmars bezig. Blijkbaar kan de groep rekenen op enorme steun onder de bevolking.

Een groot gedeelte van de inkomsten van de Taliban komt uit de opiumproductie. Afghanistan is de grootste opiumproducent ter wereld, de helft van het bruto binnenlands product van het land is ervan afkomstig . Dit heeft als gevolg dat drugsgebruik wijdverspreid is in de straatarme natie. Hoewel de VS wereldwijd een oorlog tegen drugs voert, heeft het niks gedaan om de opiumproductie in Afghanistan aan te pakken. In 2014 werd bekend dat de opiumproductie zelfs een recordhoogte had bereikt. Tegenwoordig is 80% van alle opium ter wereld afkomstig uit Afghanistan, wat vervolgens verwerkt zal worden tot verslavende heroïne. Het is ongelooflijk dat onder het toeziend oog van NAVO , Afghanistan een (nog grotere) narcostaat is geworden.

Toekomst
De toekomst van Afghanistan ziet er niet bepaald rooskleurig uit. In Irak zagen we dat slechts enkele jaren na de Amerikaanse terugtrekking radicale groepen het land overnamen. Het land is zacht gezegd een puinhoop. Velen vrezen dat Afghanistan een soortgelijke toekomst tegemoet gaat. In ruim dertien jaar tijd is de situatie vrijwel niks verbeterd. Afghanistan is nog steeds een tot op het bot verdeeld land en de Taliban is sterker dan ooit. Radicaal islamisme, moordpartijen en drugsgebruik zijn aan de orde van de dag. De enige partij die beter is geworden van het conflict is de oorlogsindustrie, die miljarden aan belastinggeld opgeslokt hebben. Het idee Afghanistan te veranderen in een moderne westerse democratie is een waanzinnige en onmogelijke opgave. Helaas hebben duizenden coalitiesoldaten hun leven moeten opofferen voor deze delusie.

Reacties

Bart Bohemen

De heer Bohemen heeft een uitgebreide kennis op het gebied van sociale vraagstukken en verwerkt deze dan ook nauwkeurig in zijn publicaties. Zijn vakgebied omvat onder meer socio-economische en demografische ontwikkelingen in Europees verband.

3 gedachten over “Oorlog Afghanistan is eindeloos

Geef een reactie