Kapitalisme in ons economische systeem

Het kapitalistische systeem met zijn vrije markt heeft ons rijkdom gebracht. Nederland staat aan de top van de lijst van de meest welvarendste landen ter wereld. Sinds de crisis toesloeg in 2008 kennen we ook de keerzijde van het kapitalistische systeem. Door de globalisering van de wereldeconomie is de crisis snel uitgebreid. Verder is Nederland door zijn EU-lidmaatschap verplicht financieel bij te dragen aan de (weder)opbouw van economieën in Zuid- en Oost-Europa. Dit gaat gepaard met zware bezuinigingen op onze eigen economie.

Producten van het merk Calvé, dat als een echt Nederlands merk wordt beschouwd, laat tegenwoordig een aanzienlijk deel van zijn producten produceren in landen zoals Spanje en Tsjechië. De KLM, ooit een bedrijf waar menig Nederlander trots op was, is nu in Franse handen en ondervindt zware economische problemen. De typische Nederlandse souvenirs, die te vinden zijn in vele toeristenwinkels van Amsterdam, worden veelal in China geproduceerd. Is het kapitalistische systeem niet wat doorgeslagen?

Verdwenen werkgelegenheid
Ooit vertrokken veel Nederlandse bedrijven enthousiast naar Azië. De lonen lagen daar immers veel lager dan in Nederland, waardoor er meer winst gemaakt kon worden. Door deze verhuizingen verloren Nederlandse werknemers hun baan en waren noodgedwongen werk te vinden in een andere sector. De laatste jaren is de waarde van de Chinese munt gestegen. Ook de productiekosten in Azië zijn omhoog gegaan. Veel van de bedrijven die ooit de productie verplaatst hebben naar Azië overwegen nu terug te keren. Terug te keren naar Europa welteverstaan, niet Nederland. Landen  zoals Tsjechië zijn aantrekkelijk omdat de bevolking goed is opgeleid en de lonen aldaar nog relatief laag zijn. Het is duidelijk dat terugkeer naar Nederland pas wordt overwogen als er geen andere opties meer zijn. Waarschijnlijk zijn alleen de postbus en het administratiedepartement  in Nederland gevestigd, waardoor hier niet veel werkgelegenheid uit voortkomt. Ondertussen voorziet een “Nederlands” bedrijf Tsjechen van banen. Deze banen zouden in Nederland meer dan welkom zijn, vooral door de werkloosheid die almaar toeneemt.

Het kapitalisme heeft er voor gezorgd dat de productie daarheen verhuist waar de lonen het laagst zijn. Ook bij bedrijven die vanuit Nederland (moeten) blijven opereren is er een duidelijk patroon zichtbaar. Goede voorbeelden zijn de tuinbouw- en  productiebedrijven, waar het werk vooral wordt uitgevoerd door Oost-Europeanen. Deze arbeidsplaatsen zouden perfect opgevuld kunnen worden door Nederlandse laagopgeleiden en langdurige werklozen, maar vooral  jongeren. Momenteel is de werkloosheid onder jongeren erg hoog, ongeveer een kwart van alle jongeren heeft geen baan. Toch geven de eigenaren van deze bedrijven de voorkeur aan buitenlandse werknemers. Dit komt omdat  Oost-Europeanen vrijwel altijd werkzaam zijn voor uitzendbureaus. Bedrijfseigenaren kunnen daarom op ieder gewenst moment de werknemers naar huis sturen. Als het bedrijf ervoor zou kiezen Nederlandse werknemers in dienst te nemen,  hebben deze na verloop van tijd recht op een vast contract en daar wil het bedrijf niet aan vastzitten. Bovendien sturen Oost-Europeanen een deel van hun salaris naar hun thuisland, waardoor dit verdiende geld weer verdwijnt uit de Nederlandse economie.

Wie onlangs op de Duitse Autobahn gereden heeft zal opgevallen zijn dat er bijna geen Duitse vrachtwagen meer op de weg te zien is. Ook daar worden zeer veel vrachtwagens bestuurd door Oost-Europese werknemers. Ook Nederlandse vrachtwagenchauffeurs ondervinden veel last van deze vorm van oneerlijke concurrentie. Doordat veel transportbedrijven in het buitenland gevestigd zijn, rijden deze chauffeurs voor een veel lager loon. Verder worden veel ritten van deze buitenlandse bedrijven zwart uitgevoerd. Wederom komt de Nederlandse werknemer in het gedrang.

Een ander voorbeeld van deze waanzin is de visserij. Door het verbod op thuis garnalen pellen verdween het beroep garnalenpeller uit de maatschappij. Visbedrijven passen tegenwoordig een andere strategie toe. Garnalen worden gevangen, geconserveerd, verscheept naar Marokko, aldaar gepeld en vervolgens weer terug verscheept naar Nederland. Naast het feit dat veel garnalenpellers hun baan verloren, gaat ook de kwaliteit van de garnalen achteruit door tijdsverlies.

Duitsland als voorbeeld
In vergelijking met andere westerse landen heeft Duitsland veel van zijn productie behouden. Sterker nog, productie is een van de pijlers van de Duitse economie, die bovendien de sterkste van Europa is. Duitse producten staan hoog aangeschreven en worden doorgaans geassocieerd met duurzaamheid en kwaliteit. Waarom trekt onze overheid geen lessen uit het Duitse voorbeeld? Waarom wordt het “Made in Holland” idee niet door de overheid gestimuleerd?

Iedereen die les in marketing heeft gehad, weet dat een lage prijs niet per definitie hoge verkoopcijfers betekent. Een hogere prijs wordt vaak geassocieerd kwaliteit. Als de koper deze kwaliteit ook daadwerkelijk kan verwachten zijn zij vaak bereid daar een hogere prijs voor te betalen. Een goed voorbeeld is de stijgende verkoop van biologische producten, zoals eieren en vlees. De producten zijn duurder, hoewel de kwaliteit beter is. Bovendien geeft het kopen van dit soort producten een goed gevoel. Dit idee moet ook toepasbaar zijn op producten die geproduceerd worden in Nederland. Met uitzondering van enkele specialistische producten zoals wijn, zullen Nederlanders liever een product kopen dat op eigen bodem geproduceerd is. Het geeft de koper een goed gevoel en het draagt bij aan de Nederlandse economie.

Het is jammer dat de Nederlandse economie teveel gefocust is op het liberale gedachtegoed. De productiesector moet nieuw leven ingeblazen worden. Tezamen met de Nederlandse handelsgeest moet de verkoop van deze producten in goede handen zijn. Want een land als Nederland is prima in staat hoogwaardige producten voort te brengen en te verkopen.

Reacties

Bart Bohemen

De heer Bohemen heeft een uitgebreide kennis op het gebied van sociale vraagstukken en verwerkt deze dan ook nauwkeurig in zijn publicaties. Zijn vakgebied omvat onder meer socio-economische en demografische ontwikkelingen in Europees verband.

3 gedachten over “Kapitalisme in ons economische systeem

Geef een reactie