De Berlijnse Muur is terug

Ten oosten van de Baltische regionen herrijst een nieuwe Berlijnse Muur die uitmondt in de Zwarte Zee. De expansiedrift van de NAVO richting het voormalige Oostblok, voornamelijk gestructureerd door de Verenigde Staten (VS) en deels ook door de Europese Unie (EU), neemt in grote proporties toe. Hadden de twee grootste rivalen tijdens de Koude Oorlog niet met elkaar afgesproken dat de NAVO niet verder oostwaarts zou uitbreiden, op voorwaarde dat Duitsland één werd? Die belofte lijkt nu te zijn gebroken. Afgelopen maand was het 25 jaar geleden dat ‘Die Mauer’ viel, maar sindsdien is er door de NAVO een ledenrekrutering op gang gezet die tot aan de grenzen van de Russische Federatie reikt en daarmee de scheiding tussen Oost en West meer dan ooit verduidelijkt.

Deel I

De uitbreiding van de NAVO begon spoedig na de unificatie van Duitsland en de val van de Sovjet-Unie in de periode 1990/1991. De eerste uitbreidingsgolf van 1999 vindt zijn oorsprong in een campagne van Bill Clinton in de race naar het presidentschap, drie jaar eerder. Clinton wilde zijn tweede termijn als president veiligstellen en daarvoor moest hij zijn Republikeinse tegenstander Bob Dole verslaan. Clinton was voorstander van een sterk buitenlands beleid en propagandeerde in zijn campagne voor NAVO uitbreiding. Twee jaar eerder uitte hij reeds zijn verlangen voor een vergrootte invloedssfeer in Oost-Europa tijdens zijn eerste NAVO conferentie. Maar het was aanvankelijk Dole die tijdens de presidentiële campagne openlijk streefde naar uitbreiding van NAVO-leden. Clinton kon hier vanzelfsprekend niet achterop raken. Zijn natuurlijke tegenreactie was gelijkvormig de idealen van Dole’s buitenlands beleid en stelde daarmee zijn tweede termijn veilig. Niet veel later werden Tsjechië, Hongarije en Polen geannexeerd.

Maar nog voor dat deze uitbreiding in gang werd gesteld, moeten we teruggaan naar december 1989, toen de Malta Conferentie werd georganiseerd tussen Bush en Gorbachov. Jack Matlock, een gerespecteerd Rusland-expert, representeerde destijds de Amerikaanse ambassade in de Sovjet-Unie en was tevens aanwezig in Malta. Een Russische krant vroeg hem begin dit jaar om een artikel te schrijven omtrent de inhoud van de onderhandelingen met betrekking tot één Duitse staat en NAVO expansie. Zijn artikel toont ons twee belangrijke punten die zijn afgesproken. Ten eerste zou Gorbachov geen militair optreden in werking stellen over het Oost-Europees gebied. Daar tegenover stond de belofte van Bush om de terugtrekking van de Sovjet-Unie uit Oost-Europa niet te exploiteren.

Clinton deed afstand van deze belofte tijdens zijn campagne en niet veel later als president van Amerika. De grootste fout die Amerika kon maken in een post-Koude Oorlog tijdperk was het systematisch uitbreiden van de NAVO naar het voormalig Oostblok. De sterk verarmde Sovjet-Unie vormde geen potentieel gevaar voor de Amerikaanse staat en daarmee zou expansie onnodig zijn, zowel in financieel als in politiek opzicht. Tevens zou dit een succesvol herstel van Russische democratie alleen maar in de weg staan en daarmee de naoorlogse sfeer in het algemeen niet ten goede komen. En toch voerde Clinton zijn beleid door. Het beleid deed zelfs Amerikaans diplomaat George Kennan, bekend van zijn anti-Sovjet containment-politiek in de jaren ’50, versteld staan. Hij gaf daarom ook aan dat de politieke ontwikkeling van de VS een fatale fout was. Een blik op de huidige situatie is voldoende om hem gelijk te geven.

In februari en maart 1994 werden respectievelijk Oekraïne, het vaderland van Nikita Khrushchev, en Georgië, Jozef Stalin’s geboorteland, als eerste opgenomen in de lijst van potentiële kandidaten voor het NAVO lidmaatschap. Rusland was alle macht ontnomen en hoewel er geen winnaar uit de Koude Oorlog naar voren is gekomen, zorgde Clinton dat het Westen kon zegevieren door haar gif uit te zaaien over de oostelijke streken. Een jonge KGB-officier die dienst had in Oost-Duitsland keerde teleurgesteld, en verbitterd om het verlies van zijn machtspositie in Europa, terug naar Moskou.
Ooit zou hij zijn verbittering te boven komen en zijn land weer doen rijzen naar een machtige natie.

Reacties

Daniël Leeuwenhart

De heer Leeuwenhart schrijft met regelmaat over de betrekkingen tussen de Europese Unie (EU) en Rusland. Als euroscepticus hecht hij waarde aan nationale belangen en verkiest deze boven de supranationaliteit van de EU. Met de kracht van de pen streeft hij naar meer macht voor Den Haag, en minder voor Brussel.

2 gedachten over “De Berlijnse Muur is terug

Geef een reactie