Democratische rechtsstaat in gevaar?

Op 16 november jl. zond SBS6 een speciale aflevering uit van het programma Hart van Nederland. Het betrof de gruwelijke moord op Henk Opentij (79) en Mary Run (73) in november 1997. De moord in Amsterdam werd gekenmerkt door de grote hoeveelheid bloed die was verspild, de meerdere messen die door de daders waren gebruikt, maar bovenal de meedogenloosheid t.o.v. de hoogbejaarde slachtoffers. De politie tastte jarenlang in het duister totdat na 15 jaar eindelijk een doorbraak in de zaak kwam en twee daders gearresteerd konden worden. De twee daders, Melvin R. en Miguel K., pleegden de moorden op jonge leeftijd, hoewel ze in de jaren na de moord niet meer met politie in aanraking zijn geweest en goede banen hadden. De twee werden betrapt door bewoner Henk Opentij terwijl ze bij het huis inbraken, waarna een worsteling ontstond en uiteindelijk de moorden volgden. Het is vooral de nutteloosheid van de moord waarover men zich verbaasd. Waarom waren de daders niet gewoon gevlucht? Ze hadden er nauwelijks of geen straf voor gekregen en de slachtoffers waren beiden nog in leven geweest.

Tijd voor gerechtigheid. Althans, dat is wat men zou verwachten. In eerste instantie worden Melvin R. en Miguel K. veroordeeld tot slechts 15 jaar cel. Het OM vond deze straf te laag en ging in hoger beroep, waarin de twee tot 17 jaar cel worden veroordeeld. Waarom is deze straf zo schokkend laag? Ten eerste is het geen moord maar dubbele moord. Ten tweede waren beide slachtoffers hoogbejaard en als beesten afgeslacht. Blijkbaar heeft de moord ook niet erg veel indruk gemaakt bij de daders, die de afgelopen 15 jaar een gewoon leven opgebouwd hadden met banen en gezinnen. Bovendien is het leven van een van de dochters van de slachtoffers verwoest, omdat zij in eerste instantie als opdrachtgever voor de moorden werd gezien. In theorie is 17 jaar 8.5 jaar celstraf per vermoorde bejaarde. Ten slotte komen de daders in aanmerking voor vervroegde vrijlating na tweederde van hun straf, waardoor het zeer aannemelijk is dat beiden weer vrij rondlopen over zo’n 11 jaar. Wat betekent het begrip “democratische rechtsstaat” vandaag de dag nog?

Dit soort zaken, samen met vele anderen, zijn de reden waarom steeds meer Nederlanders het vertrouwen verliezen in ons rechtssysteem. Hieronder volgt een kort overzicht van andere “rechtspraak”:

2005 – Anneke van der Stap
De 22-jarige studente Anneke van der Stap wordt in 2005 dood aangetroffen langs een weg in Rijswijk. Ze blijkt vermoord. Al snel valt de verdenking op Ronald P., hoewel het Openbaar Ministerie in eerste instantie geen doorslaggevend bewijs tegen hem kan vinden. Later wordt Ronald. P alsnog gearresteerd en veroordeeld tot 4.5 jaar cel. Volgens Peter R. de Vries heeft Ronald P. “korting” ontvangen op zijn straf, omdat hij al een straf uitzit van 15.5 jaar cel voor de moord op Christel Ambrosius in 1995.
Waarom lijkt het erop dat de rechtbank rekening heeft gehouden met het feit dat Ronald P. al vast zat en daarom besloot een lichte straf op te leggen? Waarom komt Ronald P. überhaupt nog vrij? Het is niet de eerste moord die hij pleegt, bovendien schepte hij er over op tegen medegevangenen. Hoewel de rechter besloot dat er geen bewijs was van een vooropgesteld plan een moord te plegen, is er wel degelijk een patroon. Beide slachtoffers van P. zijn jonge, weerloze vrouwen. Ronald P. vormt een gevaar voor de maatschappij.

2007 – Henk Schuurman
Op 14 juli 2007 reed Henk Schuurman en zijn vrouw in Almere, als plotseling hun auto bekogeld wordt met eieren door een groep jongeren. Schuurman, die de jongeren confronteerd met hun gedrag, raakt in gevecht met de groep. Tijdens de vechtpartij wordt hij in de rug neergestoken door een 16-jarige. Henk overlijdt aan zijn verwondingen. In eerste instantie wordt de dader veroordeeld tot 18 maanden celstraf, later beslist de rechtbank dat de dader in vrijheid gesteld moet worden. Tijdens het hoger beroep is er veel rekening gehouden met het feit dat Schuurman een van de jongeren zou hebben aangevallen en met een gevechtstechniek naar de grond zou hebben gewerkt. Verder zou hij ook een overmacht aan kracht en lengte bezitten t.o.v. de jongere die hij aanviel. Dit neemt niet weg dat Henk Schuurman (op een laffe manier) vermoord is. Hoewel de rechter rekening heeft gehouden met de jonge leeftijd van de dader, is het ongelooflijk dat deze geen straf opgelegd krijgt voor het doodsteken van een mens.

2009 – Rob Sitek
Na een avondje uitgaan in Amsterdam kreeg de 44-jarige Rob Sitek een discussie met de taxichauffeur, Sidi Mohammed B., die hem thuisbracht. Sitek vond de ritprijs te hoog waarna er ruzie ontstond. Sidi Mohammed B. sloeg Sitek vervolgens hard in het gezicht, een verwonding waar hij later aan zou overlijden. Voor het doodslaan van Rob Sitek ontving Sidi Mohammed B. slechts twee jaar celstraf. De nabestaanden van Sitek waren geschokt door de lage straf. In 2011 werd in hoger beroep Sidi Mohammed B. veroordeeld tot 20 maanden cel, een vermindering van vier maanden. De rechtbank besloot dat Sitek niet was overleden door zware mishandeling, maar door “gewone” mishandeling met dood als gevolg. Hoe is het mogelijk dat het doodslaan van iemand wordt gekwalificeerd als “gewoon”?

2012 – Donny Rog
De 13-jarige Donny Rog werd doodgereden door de 21-jarige Bulgaar Milen Y. Dezelfde Milen Y. had al een waslijst aan verkeersovertredingen op zijn naam staan en vlak na het dodelijke ongeluk postte hij foto’s online waarop hij blowend achter het stuur is te zien. De rechter veroordeelde hem in eerste instantie tot 240 uur werkstraf en vier maanden voorwaardelijke celstraf. Later werd dit omgezet in zeven maanden onvoorwaardelijke celstraf, nog steeds een bijzonder lichte straf. De zaak kreeg bekendheid doordat de familie van Donny Rog de verdachte bestormde in de rechtszaal, nadat zij (begrijpelijk) zeer geëmotioneerd waren door de lage opgelegde straf. Waarom werd Milen Y. niet zwaarder bestraft? Het was bekend dat hij vele verkeersovertredingen had begaan voor het ongeluk. Ook was hij doorgereden nadat hij Donny had aangereden. Verder tonen de foto’s van na het ongeluk aan dat hij niet veel geleerd heeft van de dood van Donny Rog.

Verlies van realiteitszin
Een onderzoek uit 2011 van de Radboud Universiteit Nijmegen wijst uit dat de meerderheid van de bevolking vóór zwaarder straffen is. Dit ondanks het feit dat vele onderzoeken uitwijzen dat strenger straffen, of het invoeren van minimumstraffen, niet helpt. Het is niet wenselijk dat Nederland naar een Amerikaans model toegaat, met overvolle gevangenissen en een grote gevangenisbevolking in verhouding met het aantal inwoners van het land. In Nederland is eerder het tegenovergestelde het geval. De gevangenissen sluiten of raken leeg en vaak mogen veroordeelden thuis hun straf afwachten. Het sluiten van gevangenissen bewijst dat Nederland makkelijk de capaciteiten heeft om veroordeelden langer en zwaarder te straffen. Het is de vraag of daders daadwerkelijk iets leren van een (extreem) lage straf als zij de dood van een ander mens op hun geweten hebben. Ook heeft het verhogen van de straffen in het Wetboek van Strafrecht geen zin, als rechters toch lage straffen zullen opleggen. Het zijn namelijk de rechters die de uiteindelijke beslissing zullen nemen. Het lijkt wel of bepaalde rechters compleet het contact met de realiteit verloren zijn, zelfs advocaat Gerard Spong gaf dit aan tijdens het tv-programma “Hollandse Zaken”. Ook het overdreven begrip voor daders overschrijdt alle grenzen. Toen Milen Y. in eerste instantie zo goed als geen straf ontving voor de dood van Donny Rog, was er grote verontwaardiging bij de familie alsook in de media. Later was het (opeens) wel mogelijk Y. te veroordelen, hoewel met een lichte straf. Waarom besloot de rechtbank later wel tot veroordeling over te gaan?

Ergens is het niet vreemd dat sommige rechters geen idee hebben wat er zich afspeelt onder de rest van de bevolking. Wonend in buitenwijken, met weinig verkeer en een particuliere beveiligingsdienst, is de kans veel kleiner dat jou of je familie iets ergs overkomt. Wat kan het de rechters schelen dat de meerderheid van de bevolking zwaardere straffen wil, zij hebben er ten slotte niet voor gestudeerd. Die proleten dienen zich bezig te houden met hun eigen zaken. Wat zullen de rechters geschrokken zijn toen de familie van Donny Rog in de rechtszaal besloot het recht in eigen hand te nemen. Hopelijk werden ze eindelijk een keer geconfronteerd met de realiteit. Want de families van de slachtoffers, die hebben levenslang…

 

 

Reacties

Bart Bohemen

De heer Bohemen heeft een uitgebreide kennis op het gebied van sociale vraagstukken en verwerkt deze dan ook nauwkeurig in zijn publicaties. Zijn vakgebied omvat onder meer socio-economische en demografische ontwikkelingen in Europees verband.